पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

११९८ ब्रह्मसूत्राणां भगवता मध्वाचार्येण कृतभाष्यात् । ऐहिकफलं ददाति, अकाम्यकर्म अपरोक्षात् पूर्वभा वि चेत् ज्ञानसाधनं भवति, उत्तरभावि चेत् मोक्षे अ तिशयं ददाति ॥ ३-१-७. (१९) प्र ॥ स्वर्गादिफलं केन भवति ? उ ॥ देवाद्यंशानां ज्ञानेनैव सर्वफलं भवति, कर्मणा अतिश यः, इतरेषां तु मोक्षेतरदृष्टादृष्टफलं कर्मणा भवति, ज्ञा नेन अतिशयः ॥ ३-४-१, ३-४-९. (२०) प्र ॥ वेदाधिकारिणः के ? उ ॥ त्रिवर्णानां मध्ये ये विष्णुभक्ताः गुरुभक्ताः शमदमादि मन्तः त एव वेदाधिकारिणः ॥ ३-४-१२. (२१) प्र ॥ शूद्राणां वेदविद्याधिकारः नास्ति वा ? उ ॥ पूर्वजन्मनि प्राप्तापरोक्षज्ञानव्यतिरिक्तशूद्राणां वेदवि द्याधिकारो नास्ति ॥ १-३-३८. (२२) प्र ॥ सर्वे वेदाधिकारिणः अपरोक्षयोग्याः किम् ? उ ॥ न, केचित् जीवा एव स्वभावेन योग्याः तेषां एव भग वदपरोक्षं भवति, केचित् जीवाः नित्यसंसारिणः के चित् जीवाः स्वभावेन तमोयोग्याः । तेषां अपरोक्षं क दाऽपि न भवति । सर्वे जीवाः योग्यताऽनुसारेण कर्म कुर्वन्ति, सम्यग्ज्ञानं वा विपरीतज्ञानं वा प्राप्नुवन्ति, तदनुसारेण फलं अनुभवन्ति । श्रवणमननादिषु यत्न वतामपि अयोग्यानां जीवानां ज्ञानं कदाऽपि न सम्भव ति, तेषां नित्यनरकस्यैव प्राप्तिः, नित्यसंसारिणां नित्यं संसार एव स्थितिः ॥ ३-४-३४, ३-४-३५, ३-४-३६, ३-४-३७, ३-४-३८, ३-४-४०. (२३) प्र ॥ वेदाध्ययनाधिकाराभावे केवलशूद्रादीनां ज्ञानं कथं सम्भवति ? उ ॥ भारतादिपुराणश्रवणादिषु तेषां अधिकारः, तच्छ्रवणा दिना अपरोक्षज्ञानं सम्भवति, अतः मोक्षः ॥ १-१-१०.