पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

[अधि - ५. सू - १६. ] दीपिकासहितम्. २६९

---

त्याद्यस्य महिम्नोऽस्मिन्नुपलब्धेः । लिङ्गात्, किन्तु 'धृतेः' धृतियुक्तायास्तद्बोधिकाया उपलब्धेः वाजस नेयके 'य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिन् शेते सर्वस्य वशी' ( बृ. ६-४-२२.) इत्याद्युक्त्वा आम्नातायाः 'एष सर्वेश्वर एष भूताधिपतिरे ष भूतपाल एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसम्भेदय' इत्युक्तेः स मानोक्तेश्च दहरे विष्णुरेवेति योजना । समाख्यायाः कुतो विष्णुपर- त्वमित्यत आह—एष इति । इत्यादीति लुप्ततृतीयाविभक्तिको निर्दे- शः । आदिशब्देन 'एष सर्वस्य वशी एष सर्वस्याधिपतिरेष सर्वेश्व- रः' ( बृ. ६-४- २२. ) इति पूर्ववाक्यं 'एष सेतुर्विधरण एषां लोका- नामसम्मेदाय' इत्युत्तरवाक्यं च गृह्यते । अत एव मध्यस्थवाक्यप्र- हणं कृतम् । अस्य महिम्न इति व्यधिकरणषष्ठी । उपलब्धेरित्यावृत्त- मत्रान्वेति । तथा च 'अस्मिन्' वाजसनेयके 'एष भूताधिपतिः' इ- त्यादिना वाक्येन 'अस्य' विष्णोर्भूताधिपतित्वादिमहिम्नः 'अस्मिन्' दहराकाशगते वस्तुनि 'उपलब्धेः' उक्तत्वादिति योजना । य एष सर्व- स्याधिपतिः, यश्चैष सर्वेश्वरो, यश्चैष प्रसिद्धो