पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

[ अधि - १४. सू - ४३. ] दीपिका सहितम्. ३४१ (४) ‘सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा वि- धर्मणि’ (ऋ.१-१६४-३६.) ‘स योऽतोऽश्रुतः’ (ऐ.आ-३- २-४.) इत्यादिश्रुतिभ्यस्तस्यैव हि ते शब्दाः ॥ ४३ ॥ इति श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते ब्रह्मसूत्रभाष्ये प्रथमस्याध्यायस्य तृतीयः पादः. ॥ ॐ ॥ धिपतिः । ‘विचित्रा हि तद्धितगतिः’ इति वचनात्समुदायार्थे त्वप्र- त्ययः । तत्त्वप्रदीपे तु—भावभवित्रोरभेदव्यपदेशात् भावे त्वप्रत्ययः । ‘अमृतत्वस्य’ मोक्षस्य ईशान इति चेति अर्थान्तरं चोक्तम् । अत्र हेतु- माह—यदिति । तृतीया द्वितीयार्थे । तथा च ‘यत्’ यस्मात् ‘अन्नेन’ अन्नं मर्त्यं संसारिसमूहं ‘अतिरोहति’ अतिशेते, तस्मादित्यर्थः । मु- क्तावनधीनत्वे सर्वज्ञस्य बुद्धिमत्-स्वाधीन संसारिभ्यो मोक्षप्रदाना- योगादिति भावः ॥ (४) इदानीं सर्वशब्दसम्बन्धिकेशानपदोक्तसर्वप्रेरकत्वे श्रुतिमा- ह—सप्तेति ॥ अक्षरनये व्याख्यातेयं श्रुतिः । नेति नेतीत्युक्तदृष्टश्रुत- सर्वविलक्षणत्वेऽपि श्रुतिमुदाहरति—स इति । इयमपि सर्वत्राधिकार- णे व्याख्याता । इत्यादीत्यादिपदेन सर्ववशित्वादावप्येवमेव श्रुत्यन्त- राण्युदाहर्तव्यानीति सूचयति । ‘तस्यैव’ धिष्णोरेव नान्यस्येत्येवा- र्थः । ‘हि’ यस्मात्ते सर्वाधिपत्यादिशब्दाः इत्यवगताः तस्मात् नाप्र- योजकत्वं शङ्क्यमिति वाक्यशेषः ॥ १४ ॥ —:*:-— इति ब्राह्मणाधिकरणम् ॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्याणां सर्वतन्त्रस्व- तन्त्राणां श्रीमद्रघुनाथतीर्थपूज्यपादानां शिष्ये- ण श्रीमज्जगन्नाथयतिकृतायां श्रीमद्ब्र- ह्मसूत्रभाष्यदीपिकायां प्रथमाध्यायस्य तृतीयः पादः ॥ ॐ ॥ —