राजपूताने का इतिहास (मेवाड़ राज्य का इतिहास व वीर गाथाएँ)
History of Rajputana & Mewar by Gaurishankar Ojha
महामहोपाध्याय पं. गौरीशंकर हीराचन्द ओझा द्वारा
पृष्ठ 109, कुल 534 में से
संदर्भ में पढ़ें६६. प्रतापगढ़ राज्य का इतिहास और सूरजमल के पास दूत भेजकर कहलाया कि आप महाराणा से संधि कर लें, परंतु उसने पृथ्वीराज का कथन स्वीकार न किया' । फिर क्या था, दोनों वीर परस्पर भिड़ गये और घमासान युद्ध हुआ²। दो-तीन दिन पीछे पृथ्वीराज ने सूरजमल के डेरों में जाकर मंत्री-द्वारा कुशल पुछवाई, तदात्मजो महावीरः पृथ्वीराजो रणाग्रणीः । तेनोत्थाय नमस्कृत्य वीटिका याचिता ततः ॥ २७ ॥ अवश्यं मारणीयो मे सूर्यमल्लो महाबली । निराधारोऽपि नालीकः सपत्तो हन्ति वैरिणः ॥ २८ ॥ गंगाराम; हरिमूषण महाकाव्य; सर्ग २ । (१) अथेति कृत्वोच्चपटीगृहान्सः संप्रेषयामास नृपः स्वदूतम् । वपुः प्रकर्षेण महद्वचोभिर्विराजमानं विनयप्रधानैः ॥ १ ॥ त्वरामुपादाय गतिं कुरुष्व श्रीसूर्यमह्लं प्रतिबोधयेति । त्वं रायमह्लेन कुरुष्व सन्धिं नो चेदथो मां किल राजपुत्रम् ॥ २॥ इत्थं जगाम त्वरया विमुक्तो वशी बभाषे वचनं स दूतः । स्फूर्जत्प्रतापानिलतापितारेः श्रीसूर्यमह्लस्य विभोःपुरस्तात् ॥३॥... महीपतिस्तस्य वचो निशम्य विकाशिताशो दशनांशुपूर्वैः । अगाधबुद्धिर्निजगाद वीरः क्षीरोदचेता वचनं वरिष्ठम् ॥१६॥... रसातलं गच्छति भूतधात्री सुमेरुमूलान्यपि संचलन्ति । वारां निधिः शुष्यति चेदपारस्तथापि मानो न कृशो मदीयः ॥१८॥ वही; सर्ग ३ । (२) ततो महासंयुगसांयुगीनैर्व्योम्नि स्फुरत्कान्तिकरालखङ्गैः ॥ परस्परं शस्त्रकठोरघातैर्भटैरुपक्रान्तमहो तदानीम् ॥ २५ ॥... आकृष्टकोदंडकठोरनादैरापूरिते भूगगनान्तराले । न शुश्रुवुः क्वापि वचांसि केषां हेषामहो स्वीयतुरङ्गमाणाम् ॥ ३६॥