राजपूताने का इतिहास (मेवाड़ राज्य का इतिहास व वीर गाथाएँ)
History of Rajputana & Mewar by Gaurishankar Ojha
महामहोपाध्याय पं. गौरीशंकर हीराचन्द ओझा द्वारा
पृष्ठ 49, कुल 534 में से
संदर्भ में पढ़ें१६ प्रतापगढ़ राज्य का इतिहास 'देवल पत्तन', 'देवगिरि²' और 'देवगढ़³' भी मिलते हैं । महारावत ˙˙˙अत्युग्रधामा जगदेकनामा तस्मादभूच्छ्रीहरिसिंहदेवः । श्रीदेवदुर्गस्य विराजमाने सिंहासने राजति तत्तनुजः ॥ महारावत प्रतापसिंह के समय के वि० सं० १७३३ माघ सुदि १५ के पाटण्यां गांव के संस्कृत ताम्रपत्र की प्रतिलिपि से । ( १ ) तस्मिन् देवलपत्तने परिलसत्युच्चैः स्फुरद्गोपुरं नानामङ्गलतूर्यनादनिर्वहैः संलक्षितं सर्वतः ॥˙˙˙५ ॥ यस्मिन् देवलपत्तने परिलसत्यभ्रंलिहोऽट्टालिका नृत्यन्त्यः प्रमदाः परं विदधते तत्राप्सरः संभ्रमम् । ˙˙˙८ ॥ गंगाराम; हरिभूषण महाकाव्यम्, सर्ग १ । ( २ ) पुराऽऽसकर्णः किल रावलोभूतप्रतापसिंहेन युयोध यत्र । वंशालयाधीश्वरधर्मबन्धुः समागतो देवगिरेर्महीशः ॥ ३ ॥ वही; सर्ग ६ । ( ३ ) ˙˙˙संवत् १७७२ वर्षे माघसुदि १३ श्रीदेवगढ़नगरे महा- रावत श्रीश्रीपृथ्वीसिंहजी विजयराज्ये˙˙˙˙˙˙ ॥ देवलिया के पार्श्वनाथ के मन्दिर की प्रशस्ति की प्रतिलिपि से । ˙˙˙संवत् १७७४ वर्षे शाके १६३६ प्रवर्तमाने माह(घ) सुदि १३ रवौ श्रीदेवगढ़नगरे महाराजधान्यां महाराजाधिराजमहारावतश्रीप्रथवीसिंहजी- विजयीराज्ये कुंवरश्रीपहाड़सिंहविराजमाने˙˙˙ । वही । ˙˙˙संवत् १७८८ वर्षे शाके १६५३ प्रवर्तमाने दक्षिणगोले उत्तरायणगते श्रीसूर्ये शिशिरऋतौ महामाङ्गल्यप्रदे मासोत्तमे मासे माघ- मांसे शुक्लपक्षे ६ तिथौ शुक्रवा[स]रे कायठलदेशे देवगढ़नगरे महाराजधान्यां सूर्यवंशे महाराजाधिराजमहारावतश्रीगोपालसिंहजीविराज- माने˙˙˙ । देवलिया की ताबूंतों की बावड़ी की प्रशस्ति की प्रतिलिपि से ।