भारतकोश
राजपूताने का इतिहास (मेवाड़ राज्य का इतिहास व वीर गाथाएँ)

राजपूताने का इतिहास (मेवाड़ राज्य का इतिहास व वीर गाथाएँ)

History of Rajputana & Mewar by Gaurishankar Ojha

महामहोपाध्याय पं. गौरीशंकर हीराचन्द ओझा द्वारा

DevanagariHindipublished534 पृष्ठ

पृष्ठ 74, कुल 534 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 74

सीसोदियों से पूर्व के राजवंश ३१ चावड़े¹, परमार², रघुवंशी³ आदि प्रतिहारों के उदाहरण मिलते हैं। विक्रम की आठवीं शताब्दी से रघुवंशी-प्रतिहारों का उत्कर्ष होने लगा और वे बड़े पराक्रम- (१) द्योणिकल्पतरुः समीकसुभ(ग)श्चापोत्कटग्रामणीः योगीन्द्रो नवचंद्रनिर्मलगुणः स्फूर्जत्कलानैपुणः ॥ श्रीचौलुक्यनरेन्द्रवेत्रितिलकः श्रीसोमराजः स्वयं विद्वन्मण्डलमंडनाय तनुते संगीतरत्नावलीम् ॥ ५ ॥ संगीत रत्नावली; ना० प्र० प०, जि० ६, पृ० ३१६ । (२) श्रीमदुत्पलराजादिवंशे प्रामारभूभुजां । अस्ति त्रैलोक्यविख्यातो धारावर्षो महीपतिः ॥ २ ॥ द्वास्थः तस्याभवत् पूर्वं वीरो वारडवंशजः । नरपा[लस]मुद्भूतो हरिपाल इति श्रुतः ॥ ३ ॥ पुत्रस्तस्यास्ति विख्यातो भुवने लब्धविक्रमः । श्रीमत्साहणपालाह्वः वैरिवर्गक्षयंकरः ॥ ४ ॥...... संवत् १२६४ वर्षे चैत्र शुदि १३ गुरौ । म० जालाकप्रेरितेन स्वश्रेयोर्थं प्रती० साहणपालेन देवश्रीवैद्यनाथस्य मंडपः कारितः ॥...। ईडर राज्य के वढाली गांव के वैद्यनाथ शिवालय की प्रशस्ति । पुरातत्व (गुजराती, अहमदाबाद); जि० ४, पृ० २८१ । 'वारड' परमारों की एक शाखा का नाम है और दांता के राणा 'वारड' शाखा के परमार हैं । (३) मन्विद्वाकुकुकुस्थ(त्स्थ)मूलपृथवः दमापालकल्पद्रुमाः ॥ २ ॥ तेषां वंशे सुजन्मा क्रमनिहतपदे धाम्नि वज्रेषु घोरं रामः पौलस्त्यहिन्श्रं (हिंस्रं) क्षतविहितसमित्कर्म्म चक्रे पलाशैः । श्लाघ्यस्तस्यानुजोसौ मघवमदमुषो मेघनादस्य संख्ये सौमित्रिस्तीव्रदण्डः प्रतिहरणविधेर्य्यः प्रतीहार आसीत् ॥३॥ कन्नौज के प्रतिहार राजा भोजदेव के समय की ग्वालियर की प्रशस्ति । ऐन्युअल रिपोर्ट ऑव् दि आर्कियालॉजिकल सर्वे ऑव् इण्डिया, ई० स० १६०३-४; पृ० २८० । नागरी प्रचारिणी पत्रिका (नवीन संस्करण); भाग ६, पृ० ३१७ । मेरा राजपूताने का इतिहास; जिल्द १ (द्वितीय संस्करण), पृ० ७४ ।