रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)

९५२ रामायणमीमांसा परिशिष्ट इत्युपवासनियमं गृह्णीयात् । स्वगृह्योत्तरभागे चतुर्द्वारं सुवितानं सुतोरणं मनोरमं महोत्सेधं पुष्पाद्यैः समलङ्कृतं मण्डपं कारयेत् । “शङ्खचक्रहनूमद्भिः प्राग्द्वारे समलङ्कृतम् । गरुत्मच्छाङ्गिबाणैश्च दक्षिणे समलङ्कृतम् ।। पद्मस्वस्तिकनीलैश्च कौबेरे समलङ्कृतम् । गदाखड्गाङ्गदैश्चैव पश्चिमे समलङ्कृतम् ।। मध्ये हस्तचतुष्काढ्यं वेदिकायुक्तमायतम् । प्रविश्य नृत्यगीतैश्च वाद्यैश्चापि सुसंयुतम् ॥” एवं मण्डपं प्रविश्य श्रीरामं स्मरन्नुपोष्य अष्टासु यामेषु यथाविधि पूजयित्वा इमां स्वर्णमयीं प्रतिमां श्रीरामप्रीतये रामभक्ताय दास्ये । तेन— “प्रीतो रामो हरत्वाशु पापानि सुबहूनि मे । अनेकजन्मसंसिद्धान्यभ्यस्तानि महान्ति च ॥” इति त्रिरुच्चार्य सङ्कल्प्य “कोमलाङ्गं विशालाक्षमिन्द्रनीलसमप्रभम् । दक्षिणाङ्गे दशरथं पुत्रस्येक्षणतत्परम् ।। पृष्ठतो लक्ष्मणं देवं सच्छत्रं कनकप्रभम् । पार्श्वे भरतशत्रुघ्नौ तालवृन्तकरावुभौ ।। अग्रेऽव्यग्रं हनूमन्तं रामानुग्रहकाङ्क्षिणम् । वित्तशाठ्यमकृत्वैव मूर्तिं कुर्यात् प्रयत्नतः ।।'' अथ पूजा—आसनोपरि संविश्य न्यासजालं विधाय शङ्खं कलशं सम्पूज्य पूजाद्रव्याणि आत्मानं च मन्त्र- मुच्चरन् पाणिना प्रोक्षयेत् । ततः सर्वतोभद्रं निर्माय प्रथमयामपूजामारभेत । तत्प्रकारो यथा—सर्वतोभद्रमध्ये तीर्थोदकैः पूर्णं रत्नोदरं शुभं कुम्भं चूतपल्लवपुष्पैः संयुक्तं संस्थाप्य सौवर्णादिपत्रे यन्त्रमालिखेत् । कलशोपरि वस्त्रयुगच्छन्नं यन्त्रं स्थापयित्वा तत्र दिव्यसिंहासनं स्थापयित्वा अर्चयेत् । आवाहनादिमुद्राभिर्देवमावाह्य सम्पूज्य नानारत्नविचित्राणि भूषणानि दद्यात् । यक्षकर्दमादिभिर्गन्धैः कह्लारकेतकीजातीपुन्नागादिपुष्पैः पूजयेत् । अथ कौशल्यापूजा— “रामस्य जननी चासि रामात्मकमिदं जगत् । अतस्त्वां पूजयिष्यामि लोकमातर्नमोऽस्तु ते ॥” दशरथपूजा— “नमो दशरथायेति पूजयेत् पितरं तथा ।” तत आवरणक्रमेण पीठदेवताः पूजयेत् । तद्यथा— “ततोऽनुज्ञाप्य देवेशं परिवारान् समर्च्चयेत् । पूर्वषट्कोणकोणेषु हृदयादीनि षट् क्रमात् ॥” एवमनुज्ञां गृहीत्वा सपरिवारं देवं पूजयेत् । द्वितीये यामे मध्याह्ने जन्म भावयेत् । उच्चस्थे ग्रहपञ्चके सुरगुरौ सेन्दौ नवम्यां मधौ लग्ने कर्कटके पुनर्वसुयुते मेषं गते पूषणि । निर्दग्धुं निखिलाः पलाशसमिधो मेध्यादयोध्या- रणेराविर्भूतमभूतपूर्वविभवं यत्किञ्चिदेकं महः ।