रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)
Ramayana Mimamsa of Swami Karpatri Maharaj
धर्मसम्राट् स्वामी करपात्री जी महाराज द्वारा
पृष्ठ 480, कुल 1049 में से
संदर्भ में पढ़ेंअध्याय बालकाण्ड ४०३ “गौतमो ब्राह्मणस्त्वासीत्साक्षाद् ब्रह्मोव चापरः । सत्यधर्मसमायुक्तो वानप्रस्थाश्रमे रतः ॥२॥ तस्य पत्नी महाभागा अहल्या नाम विश्रुता । रूपयौवनसम्पन्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥३॥ अस्या अप्यतिरूपेण देवराजः शतक्रतुः । मोहितो लोभयामास ह्यहल्यां बलसूदनः ॥४॥ मां भजस्व वरारोहे देवराजमनिन्दिते । क्रीडयस्व मया सार्धं त्रिषु लोकेषु पूजिता ॥५॥ किं करिष्यसि विप्रेण शौचाचारकृशेन तु । तपःस्वाध्यायशीलेन क्लिश्यन्तीव सुलोचने ॥६॥ एवमुक्ता वरारोहा स्त्रीस्वभावात् सुलोचना । मनसाध्याय शक्रं सा कामेन कलुषीकृता ॥७॥ तस्या विदित्वा तं भावं स देवः पाकशासनः । गौतमं वञ्चयामास दुष्टभावेन भावितः ॥८॥ विदित्वा चान्तरं तस्या गृहीत्वा वेषमुत्तमम् । अहल्यां रमयामास विश्वस्तां मन्दिरान्तिके ॥९॥ क्षणमात्रान्तरे तत्र देवराजस्य भारत । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मन्दिरं त्वरयान्वितः ॥१०॥ आगतं गौतमं दृष्ट्वा भीतभीतः पुरन्दरः । निर्गतः स ततो दृष्ट्वा शक्रोऽयमिति चिन्तयन् ॥११॥ ततः शशाप देवेन्द्रं गौतमः क्रोधमूर्च्छितः । अजितेन्द्रियोऽसि यस्मात्त्वं तस्माद् बहुभगो भव ॥१२॥ एवमुक्तस्तु देवेन्द्रः तत्क्षणादेव भारत । भगानां तु सहस्रेण तत्क्षणादेव वेष्टितः ॥१३॥ त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्धं गतश्रीको जगाम ह। तपश्चचार विपुलं गौतमेन महीतले ॥१४॥ अहल्यापि ततः शप्ता यस्मात्त्वं दुष्टचारिणी । प्रेक्ष्य मां रमसे शक्रं तस्मादश्ममयी भव ॥१५॥ गते वर्षसहस्रान्ते रामं दृष्ट्वा यशस्विनम् । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन धौतपापा भविष्यसि ॥१६॥” ( स्कन्दपु० रेवाखण्ड अ० १३६ ) उपर्युक्त वचनों से विदित होता है कि इन्द्र और अहल्या दोनों ही सदोष थे । देवराज के अनेक चाटुमय वचनों से मोहित हुई उसकी बुद्धि स्त्रीस्वभाववशात् चञ्चल हो गयी । तब इन्द्र ने उत्तम वेष ग्रहण करके उसे रमण कराया । गौतम ने क्रोधमूर्च्छित होकर इन्द्र को बहुभग होने का शाप दिया तथा अहल्या को पाषाणमयी होने का शाप दिया । सहस्र वर्षों के अन्त में राम के दर्शन से शापमुक्त होने का अनुग्रह भी किया ।