भारतकोश
रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)

रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)

Ramayana Mimamsa of Swami Karpatri Maharaj

धर्मसम्राट् स्वामी करपात्री जी महाराज द्वारा

DevanagariHindipublished1,049 पृष्ठ

पृष्ठ 480, कुल 1049 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 480

अध्याय बालकाण्ड ४०३ “गौतमो ब्राह्मणस्त्वासीत्साक्षाद् ब्रह्मोव चापरः । सत्यधर्मसमायुक्तो वानप्रस्थाश्रमे रतः ॥२॥ तस्य पत्नी महाभागा अहल्या नाम विश्रुता । रूपयौवनसम्पन्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥३॥ अस्या अप्यतिरूपेण देवराजः शतक्रतुः । मोहितो लोभयामास ह्यहल्यां बलसूदनः ॥४॥ मां भजस्व वरारोहे देवराजमनिन्दिते । क्रीडयस्व मया सार्धं त्रिषु लोकेषु पूजिता ॥५॥ किं करिष्यसि विप्रेण शौचाचारकृशेन तु । तपःस्वाध्यायशीलेन क्लिश्यन्तीव सुलोचने ॥६॥ एवमुक्ता वरारोहा स्त्रीस्वभावात् सुलोचना । मनसाध्याय शक्रं सा कामेन कलुषीकृता ॥७॥ तस्या विदित्वा तं भावं स देवः पाकशासनः । गौतमं वञ्चयामास दुष्टभावेन भावितः ॥८॥ विदित्वा चान्तरं तस्या गृहीत्वा वेषमुत्तमम् । अहल्यां रमयामास विश्वस्तां मन्दिरान्तिके ॥९॥ क्षणमात्रान्तरे तत्र देवराजस्य भारत । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मन्दिरं त्वरयान्वितः ॥१०॥ आगतं गौतमं दृष्ट्वा भीतभीतः पुरन्दरः । निर्गतः स ततो दृष्ट्वा शक्रोऽयमिति चिन्तयन् ॥११॥ ततः शशाप देवेन्द्रं गौतमः क्रोधमूर्च्छितः । अजितेन्द्रियोऽसि यस्मात्त्वं तस्माद् बहुभगो भव ॥१२॥ एवमुक्तस्तु देवेन्द्रः तत्क्षणादेव भारत । भगानां तु सहस्रेण तत्क्षणादेव वेष्टितः ॥१३॥ त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्धं गतश्रीको जगाम ह। तपश्चचार विपुलं गौतमेन महीतले ॥१४॥ अहल्यापि ततः शप्ता यस्मात्त्वं दुष्टचारिणी । प्रेक्ष्य मां रमसे शक्रं तस्मादश्ममयी भव ॥१५॥ गते वर्षसहस्रान्ते रामं दृष्ट्वा यशस्विनम् । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन धौतपापा भविष्यसि ॥१६॥” ( स्कन्दपु० रेवाखण्ड अ० १३६ ) उपर्युक्त वचनों से विदित होता है कि इन्द्र और अहल्या दोनों ही सदोष थे । देवराज के अनेक चाटुमय वचनों से मोहित हुई उसकी बुद्धि स्त्रीस्वभाववशात् चञ्चल हो गयी । तब इन्द्र ने उत्तम वेष ग्रहण करके उसे रमण कराया । गौतम ने क्रोधमूर्च्छित होकर इन्द्र को बहुभग होने का शाप दिया तथा अहल्या को पाषाणमयी होने का शाप दिया । सहस्र वर्षों के अन्त में राम के दर्शन से शापमुक्त होने का अनुग्रह भी किया ।