रसरत्नाकर: रसायन खण्ड (सिद्ध नित्यनाथ - पारद भस्म एवं रसायन कल्प सटीक)

५२ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [उपदेशः लोहचूर्णं समं पिष्ट्वा तल्लेपं केशरञ्जनम् । केशरञ्जनार्थं चूर्णादियोगः । चूर्णं सिन्दूरमङ्गारं कदलीकन्दसंयुतम् ॥ ३० ॥ लोहपात्रे लोहमुष्ट्या मर्द्यं जम्बीरजैर्द्रवैः । दिनैकं च ततो लेप्यं केशानां रञ्जनं भवेत् ॥ ३१ ॥ केशरञ्जनार्थं कुरण्टकपत्रादियोगः । कुरण्टकस्य पत्राणि नागमुष्ट्या विमर्दयेत् । तल्लेपं त्रिदिनं कुर्याज्जायते केशरञ्जनम् ॥ ३२ ॥ केशरञ्जनार्थमाम्रास्थ्यादियोगः । आम्रास्थि त्रिफला भृङ्गी प्रियङ्गुर्मातुलुङ्गकम् । निशा नीली मृणालानि नागं लोहं च चूर्णितम् ॥ ३३॥ समं कल्कं कान्तपात्रे निम्बतैलेन भावयेत् । मासमात्रं ततस्तेन लेपाद्भवति रञ्जनम् ॥ ३४ ॥ केशरञ्जनार्थे काकमाच्यादियोगः । काकमाचीयबीजानि समाः कृष्णतिलास्तथा । तत्तैलं ग्राहयेद्यन्त्रे तन्नस्यं केशरञ्जनम् ॥ ३५ ॥ केशरञ्जनं घृतम् । गोघृतं भृङ्गजं द्रावं मयूरशिखया सह । मृद्वग्निना पचेत्तेन स्यान्नस्यं केशरञ्जनम् ॥ ३६ ॥ केशरञ्जनार्थं जपापुष्परसनस्यम् । जपापुष्पद्रवं क्षौद्रं कर्षैकं नस्यमाचरेत् । सप्ताहाद्रञ्जयेत्केशान् सर्वनस्येष्वयं विधिः ॥ ३७ ॥ केशरञ्जनार्थं त्रिफलादितैलम् । त्रिफला लोहचूर्णं तु वारिणा पेषयेत्समम् । तत्तुल्येन च तैलेन भृङ्गराजरसेन च ॥ ३८ ॥ पचेत्तैलावशेषं तत्स्निग्धभाण्डे निरोधयेत् । मासैकं भूगतं कुर्यात्तेन शीर्षं प्रलेपयेत् ॥ ३९ ॥