रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

९० रसार्णवे जलभाण्डे तु तत् स्विन्नं¹ सप्ताहं² द्रवतां व्रजेत् ॥ ११७ ॥ क्षारत्रयं रामठञ्च³ चणकाम्लामवेतसम्⁴ । चिञ्चा⁵ ज्वालामुखीक्षीरं स्थलकुम्भी⁶रसेन च ॥ ११८ ॥ एतैस्तु मर्दितं वज्रं⁷ स्नुह्यर्कपयसा तथा⁸ । दोलायां⁹ स्वेदयेद्देवि जायते¹⁰ रसवद्द्यथा ॥ ११९ ॥ अथवाप्यभ्रकं¹¹ स्विन्नं मौक्तिकं च प्रवालकम् । माक्षिकं नीलपुष्पं च¹² पीतं मरकतं महत्¹³ । वैदूर्यस्फटिकादीनि¹⁴ द्रवन्ति सलिलं यथा ॥ १२० ॥ लोहजातं तथा¹⁵ ध्मातम् अग्निवर्णे तु दृश्यते । वापितं सकृदेकेन¹⁶ मृतं जलसमं¹⁷ भवेत् ॥ १२१ ॥ मुक्ताफलन्तु सप्ताहं वेतसाम्लेन भावितम् ।

---

(1) K reads सत् चिन्न. M reads जलमध्ये तु. (2) K reads सप्ताहात्. (3) K has मारचयं. M has द्वि रामष्ठ. (4) K has only चणकाम्लवेतसा. M has चणकाम्लसवेतसम्. (5) K reads चित्रं. (6) M reads: स्थलकुम्भ. (7) B has मर्दिता वज्रा. M has मर्दिता वज्र, which is incorrect. (8) M reads पयसस्तथा, which is not correct. (9) M has डोलायां. (10) B reads नायते. (11) B and M read स्वभ्रक. (12) M reads नीलपृष्टं च, which is inc. (13) B reads मथकतं, which is inc. K reads मरकतक. M reads पीतमंरतक भवेत्, which has no sense. (14) All the texts read वैदुर्य. But the reading we have adopted above is generally used, and stated in रम.स. Chap. VIII. v. 57. (15) K and M read यथा. (16) M reads मकृदेतेन. (17) B has दंतं समजलं. K has घृत instead of मृत.