रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

९२ रसार्णवे देहसिद्धिकरः कृष्णः¹ पीते पीतः सिते सितः² । सर्व्वार्थसिद्धिदो रक्तः³ तथा मरकतप्रभः⁴ । शेषे द्वे निष्फले वर्ज्ये⁵ वैक्रान्तमिति सप्तधा ॥ १२८ ॥ यत्र क्षेत्ने स्थितं देवि⁶ वैक्रान्तं तत्र भैरवम् । विनायकं च⁷ संपूज्य गृह्णीयात् साधकोत्तमः ॥ १२९ ॥ वैक्रान्तं चूर्णितं सूक्ष्मं सुरासुरनमस्कृतम्⁸ । व्याघ्रीकन्दस्य मध्यस्थं⁹ धमयित्वा पुटे स्थितम्¹⁰ ॥ १३० ॥ अश्वमूत्रेण¹¹ मृदग्नौ स्वेदयेत् सप्तवासरात् । छायाशुष्कं ततः कुर्य्या¹²दिदं वैक्रान्तमुत्तमम् ॥ १३१ ॥ अथवा लवणक्षारमूत्राम्ललशुणतैलकैः¹³ । कुलत्थकोद्रवक्वाथे¹⁴ स्वेदयेत् सप्त वासरान् ॥ १३२ ॥ (1) B reads देहसिद्धिकर कृष्ण. M reads देहमसिकरं कृष्ण, which is inc. (2) B and M read पीत पात सिते सित. K reads पीतः पीते सितः सिते. We have adopted the above reading after collating all the MSS. (3) B and K read सर्वार्थसिद्धिदं रक्त. (4) B, K and M read तथा मरकतप्रभम्. (5) K reads वर्जे, which is inc. [From this charaṇa the term वैक्रान्त is used in neuter gender.] (6) B reads स्थिते देवि. M reads यत्न चर्चामद देवि. Both are gram. inc. (7) K reads तु. (8) सुरासुरगमस्कृत, a variant in B. (9) M reads व्याघ्रकन्दकमध्यस्थं. (10) K reads धामयित्वा पुटस्थितं. M reads पुटं स्थितम्. (11) B has अश्वसूत्रेण. M has अग्रिमूत्रेण. Both are inc. (12) This hemistich and the next two are wanting in K. M has a defective charaṇa—तया कुर्या. (13) B reads तृषतैलकैः. (14) कुलत्थं कोद्रवक्वाथे, a variant in B. कुलत्थकेद्रवक्वाथे, a variant in M, which is not correct.