रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

सप्तमः पटलः । १०१ शेषौ मध्यौ च लाक्षावत्¹ शीघ्रद्रावौ तु निष्फलौ² । वङ्गवद्द्रवते³ वह्नौ चपलस्तेन कीर्तितः⁴ ॥ २४ ॥ वस्त्रेण बद्धा चपलं लङ्घयेद्यदि सागरम् । वस्त्रञ्च वेष्टयेत् सद्यः तेनासौ चपलः स्मृतः ॥ २५ ॥⁵ सारयेत् पुटपाकेन चपलं गिरिमस्तके । देहबन्धं करोत्येव विशेषाद्रसबन्धनम् ॥ २६ ॥ चपलश्चपलावेधं करोति घनवद्बलः । चपलो लेखनः स्निग्धो देहलोहकरो मतः ॥ २७ ॥ ॥ इति चपलगुद्धिः ॥⁶ मृत्तिका⁷गुड़पाषाण-भेदतो रसकस्त्रिधा⁸ ॥ २८ ॥ पीतस्तु मृत्तिकाकारो मृत्तिकारसको वरः⁹ । (1) B has शेषा मध्याय लाक्षावन्. M has शेषा मध्याश्च लाक्षाय, wherein the last term seems to be incorrect. (2) शीघ्रं द्रावास्तु निष्फलाः, a variant in B. K has शीघ्रद्रावोस्तु, which is inc. रसद्रावास्तु निष्फलम्, a variant in M, wherein the last term is inc. (3) M reads नागवद्द्रवते. (4) The ślokas 23rd and 24th nearly agree with the texts in रस. स. Chap. II. vs. 143–144. (5) The 25th śloka is not found in B and M. (6) The 26th and the 27th ślokas with the portion— इति चपलगुद्धिः are not found in B and M. [The latter hemistich of the 27th śloka exactly agrees with the text in रस. स. Chap. II. v. 145.] (7) M reads मूर्त्तिका, which is inc. (8) B reads भेदको तो, which is not correct. M reads भेदको रसखिधा, which is a defective charaṇa. [But रस. स. states two sorts of रसक. Vide Chap. II. v. 149.] (9) मृत्तिकारसतो वरम्, a variant in M, which is erroneous.