रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

११६ हेम षोडशवर्णाक्यं शस्यते देहलोहयोः ॥ १०१ ॥ मृत्तिका¹ मातुलुङ्गाम्लैः² पञ्चवासरभाविता³ । सभस्मैललवणा⁴ हेम शोधयेत् पुटपाकत्तः ॥ १०२ ॥ शुक्लं तारञ्च तारष्णञ्च⁵ द्विविधं रजतं प्रिये । गुरु स्निग्धं मृदु श्वेतं तारमुत्तममिष्यते ॥ १०३ ॥ नागेन क्षारराजेन द्रावितं शुद्धिमृच्छति । तारं त्रिवारं निक्षिप्तं पिशाची⁶तैलमध्यतः ॥ १०४ ॥ ताम्रं च द्विविधं प्रोक्तं रक्तं⁷ कृष्णं सुरेखरि⁸ । घनघातसहं स्निग्धं⁹ रक्तपत्रं¹⁰ मृदूत्तमम्¹¹ ॥ १०५ ॥ सुह्यर्केचौरलवण¹²-क्षाराम्लपरिलेपितम्¹³ । ताम्रपत्रं च निर्गुण्डी-रसमध्ये तु ढालयेत्¹⁴ ॥ १०६ ॥ (1) M reads मृत्तिकां, which is gram inc. (2) B has मातु- लुङ्गाम्लो, which is incorrect. (3) K reads पञ्चशार सुभावित. M reads पञ्चवासरभाविताम्, which is gram. incorrect. (4) M has सभस्म लवणैः, which is not correct. (5) B reads तापरूष्णञ्च. K reads तायरूष्णञ्च. (6) B has पिशाचौञ्च, which is unintelligible. (7) रक्तं is wanting in B, thus destroying the metre. (8) K reads सुरेश्वरि, which is a palpable error of the scribe. (9) घनघातसहास्निग्ध, a variant in K. घनवातसहस्निग्ध, a variant in M, wherein वात seems to be inc. (10) K reads रक्तपीतं. M reads रक्तपात्रं. (11) Both B and K read मृदुत्समम्, which is inc. (12) B reads चारलवण. The letter कं after सुह्य is wanting in M. (13) K reads परिपेबितं. M reads विरलेपितम्. (14) निर्गण्डीरसमध्येन डालयेत्, a variant in M.