रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

सप्तमः पटलः । ११७ रोहणं वाजरं चैव¹ तृतीयं च पडालकम्² । इति तीक्ष्णं त्रिधा तच्च कान्त³लोहमिति स्मृतम् ॥ १०७ ॥ नीलं कृष्णमिति स्निग्धं⁴ सूक्ष्मधारमयः⁵ शुभम् । गुडूची⁶ हंसपादी च नक्तमालः⁷ फलत्रयम्⁸ ॥ १०८ ॥ गोपालकी⁹ गोरसानं¹⁰ तुम्बुरुर्लोहनिघ्नकः¹¹ । एषां रसे ढालयेत्तत्¹² गिरिदोषनिवृत्तये ॥ १०६ ॥ त्रपु च¹³ द्विविधं ज्ञेयं श्वेतं¹⁴कृष्णविभेदतः । श्वेतं¹⁵ लघु मृदु स्निग्ध-मुत्तमं वङ्गमुच्यते ॥ ११० ॥ नागस्त्वेकविधो¹⁶ देवि शीघ्रद्रावी¹⁷ मृदुर्गुरुः ॥ १११ ॥ महिषस्यास्थिचूर्णेन वापात्तन्मूत्रसेचनात् । वङ्गं शुद्धं भवेत्तद्वत्¹⁸ नागो नागास्थिमूत्रतः¹⁹ ॥ ११२ ॥

---

(1) M reads राजकं चैव. (2) M reads पटोलकम्. (3) B reads कांतौ. M reads कान्तौ. (4) नीलं कृष्णं त्वतिस्निग्ध, a variant in K. (5) K has सूक्ष्मधारमय. M has सूक्ष्मधारमषण. The terms मय and मषण are not correct. (6) B reads गुडची. M reads गनूची. (7) B and K read नक्तमाला. M reads नक्तमाल. (8) M has पलत्रयम्, which seems to be the error of the scribe. (9) B reads गोपालिकौ. K reads सेफालिका. (10) All the texts read गोरसानां, wherein the sixth case-ending cannot be accounted for. (11) K has तुम्बुरुर्लोहविघ्नकः. M has तुम्बुलीहश्च निष्ककम्. (12) M reads डालयेत्तत्. (13) K reads त्रपुष. (14) B and M read सित. (15) K reads सितं. (16) M has नागमेकविध. (17) K reads शीघ्रद्रावि. (18) K reads भवेदग्रौ. M reads भवेच्चतत्. (19) The term नागो is wanting in B. K has वापास्थिमूत्रतः, which is incomplete as well as incorrect.