रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

दशमः पटलः । १५५ वङ्गनागौ परित्यज्य शुद्धो भवति सूतकः ॥ ५५ ॥¹ मर्दितस्त्रिफलाशिग्रुराजिका³पटुचित्रकैः । ऊर्द्धभाण्डगतः पाच्यः प्रदीप्तैरुपलैरधः⁴ ॥ ५६ ॥ सृष्ट्याम्बुजनिरोधिन लब्धापायो भवेद्रसः । कर्कोटो⁵कञ्चुकाबिम्बो सर्पाख्यम्बुजसंयुतम् ॥ ५७ ॥ रसं नियामके दद्यात् तेजस्वी निर्मलो भवेत् । एवं विशोधितः सूतो भद्राष्टांशविशोषितः ॥ ५८ ॥⁶ क्षुद्राम्ललवणक्षार⁷-भूखगोषणशिग्रुभिः⁸ । राजिकाटङ्कणयुतैरारनाले⁹ दिनत्रयम् । स्वेदनाद्दीपतो देवि ग्रासार्थी¹⁰ जायते रसः ॥ ५९ ॥¹¹ व्योमसत्त्वादिवोजानि रसजारणशोधने¹² । तन्ममाचक्ष्व देवेशि¹³ किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ६० ॥ (1) This hemistich closely agrees with रस.स. (vide Chap. XI. v. 31.) (2) M reads मर्दित, which is gram. inc. (3) M reads रासका. (4) प्रदीप्तवरुपलैरध, a variant in M, which appears to be inc. (5) M reads कर्कटो. [Vide रस.स. Chap. XI. vs. 41 and 42.] (6) The ślokas 57 and 58 are not found in K. (7) चौद्र- स्रलेवणक्षारः, a variant in M. (8) यूषगोषणशिग्रुभिः, a variant in K. (9) K reads भारनालैः. (10) K reads ग्रासार्थि, which is gram. inc. M reads ग्रासार्थी. (11) The 43rd śloka in रस.स. Chap. XI. mostly agrees with the 59th śloka of this text. (12) रसे जारण- शोधने, a variant in K. रसो जारय शोधिते, a variant in M. Both of these readings do not convey a clear sense. (13) This charana is not found in M.