रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

एकादशः पटलः । १५६ हेमकर्मणि हेमैव तारे तारो मुखं¹ भवेत् ॥ १७ ॥ तप्तखल्लकृता पिष्टिः² सूक्ष्म³मल्पल्पमभ्रकम् । अम्लवेतस⁴जम्बीरवोजपूराम्लभूखगैः⁵ । मर्दितं⁶ चरते देवि सेयं संमुखजारणा⁷ ॥ १८ ॥ क्षारत्रयं⁸ पञ्चपटु⁹ काचो¹⁰-कासीसगन्धकम् । माक्षिकं चाम्लसंयुक्तं ताम्रपात्रे तु जारयेत्¹¹ ॥ १९ ॥ एतन्नाभिषवाद्¹²दिव्यं कारयित्वा विचक्षणः । जारणार्थञ्च बीजानां¹³ वज्राणाञ्च विशेषतः ॥ २० ॥ तन्मिश्रावर्त्तितं नागं वङ्गं¹⁴ वा सुरवन्दिते । निषेचयेच्छतं वारं न रसायनकर्मणि ॥ २१ ॥ अनेन सकलं देवि¹⁵ चारणावस्तु भावयेत्¹⁶ । क्षाराम्ले¹⁷ भावितं व्योम रजसा प्रथमेन च ॥ २२ ॥

---

(1) रस.स. defines मुख thus :—“मुखं स्वर्णं च रूप्यं च बीजमित्यभिधीयते ॥ ६० ॥ चतुःषष्टांशतो बीजप्रक्षेपो मुखमुच्यते । ५८ ।” (Chap. VIII.) (2) तत्र खल्ले कृतापिष्ट, a variant in K. M reads कृताविष्टि. (3) K reads सूक्ष्म. (4) M reads चाम्लवेतस. (5) K has बीजपूजास्मभूषगै, which is gram. inc. (6) M reads मृदित. (7) K has जारणात्. M has सम्मुखजारणा. (8) K reads क्षारद्वयं. (9) K reads पञ्चलवण. M reads पञ्चवटुः, which seems to be incorrect. (10) K has कांजि. M has काचि. (11) K reads सारयेत्. (12) एतन्नामिषय, a variant in K. (13) जारणार्थे तु बीजानि, a variant in K. (14) M reads वङ्गं. (15) अनेन स चारणां यस्तु, a variant in K. (16) भावये शङ्खिचूर्णतः, a variant in K. (17) K reads क्षाराम्ब.