रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

१८८ रसार्णवे वल्कलं सूक्ष्मचूर्णं^१ तु मधुना सहितं^२ लिहेत् । अर्धमासप्रयोगेण^३ प्रत्यक्षोऽयं^४ भवेत् प्रिये ॥ १८ ॥ तस्य मूत्रपुरीषेण शुल्वं भवति काञ्चनम् । मासमात्रप्रयोगेण पन्नगः^५ काञ्चनं भवेत् ॥ २० ॥ ग्राह्यं^६ तत्फलतैलं वा^७ यन्त्रे पातालसंज्ञके^८ । तेन तैलेन देवेशि रसं संकोचयेद्बुधः ॥ २१ ॥ तत्क्षणाज्जायते देवि^९ पट्टबद्धो महारसः^१० ॥ २२ ॥ कटुकं कङ्कणं कार्यं^११ रसलिङ्गे वरानने^१२ । संकोच मारणं^१३ तेन कर्त्तव्यं परमाद्भुतम्^१४ ॥ २३ ॥ निशाचररसे खिन्नं सप्तवारं तु भास्करम् । (1) D reads सूक्ष्मचूर्णं. (2) D reads मसौत, [perhaps मसित = सशर्कर.] M reads साधित. (3) अर्धमासे नयोग, an incorrect reading in D. (4) B and K read प्रत्यचोऽय. D reads प्रत्ययोग्य, which is inc. (5) M reads पन्नग. The MS. B is wanting about 250 slokas from this (20th) śloka. (6) M reads गृह्यं, which is not accurate here. (7) D, which begins from this portion, reads erroneously तत्फुलतैलम्ब. K reads तत्फलतैलेन. M reads तत्फल तैलंग. (8) M reads मसंते (9) तत्क्षणादेव जायन्ते, a variant in M. (10) D wants the term महा. K reads खाटबद्धो महारसः. M reads पट्टबन्धो महारसः (11) D has an absurd reading—करक ङ्गह्र सां कार्य. M reads कटक instead of कटुक. (12) D reads रसलिङ्ग. K reads रसलिङ्ग परायणं. M reads रसलिङ्गेवगननेः (13) K reads संकोचमारसं. M reads संकाचसारखं. (14) D reads परमहुतम्. M reads erroneously परमव्यतम्.