रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

२४२ रसार्णवे गन्धमाक्षीकदरदं¹ कुनट्या² रससंयुक्तम् । विषत्रण³समायुक्तं मातुलुङ्गाम्ल⁴मर्दितम् ॥ २३० ॥ एतत् कल्कं पलमात्रं⁵ चौषध्या लेपनं कुरु । निर्यासे⁶ तु पुटं कुर्यात्त्रिवारं हेम शोभनम्⁷॥ २३१ ॥]⁸ सञ्जीवनो⁹जलस्याथ विधिं वक्ष्यामि पार्वति ॥ २३२ ॥ शुक्रेणाराधितो देवि प्रागहं¹⁰ सुरवन्दिते । दानवानां हितार्थाय मृतानां देवसङ्गरे ॥ २३३ ॥ मया संजीवनो विद्या¹¹ दत्ता चोदकरूपिणी¹² । तया संजीविता दैत्या¹³ ये मृता देवसङ्गरे¹⁴ ॥ २३४ ॥ (1) गन्धमाक्षिकदरदं, a variant in D, wherein the middle term is incorrect. (2) D reads कुमधा. K reads कुनधा, Both of these texts are incorrect. (3) D reads विषत्रयं. (4) K reads मातु लिंगाम्ल. (5) D reads कल्कतन्लेमात्र. K reads एतत्कल्कं र. . मात्रं. which is incomplete. (6) K reads निर्जने. (7) D reads हेमशोधनम्. (8) This विषव्रणविधि ought to have been placed after मृतगुञ्जाविधि, i.e. after the śloka 188. But as all the texts except M placed it here, we are compelled to follow them only putting it within brackets. (9) D reads erroneously संचिनी. M reads संजीविनी. After the end of this विधि and before the commencement of उष्णोदकविधि we find in K—संजीवनजल-कल्पः and not संजीवनीजलविधिः. (10) D reads योगेहं. (11) मायासंजीविनीं विद्यां, a variant in D. M reads सञ्जीविनौ. (12) D reads चोदकरूपिणी. K reads चोदाररूपिणी. M reads बोधकरूपिणी (13) तया संजीविनौ दैत्या, an incorrect variant in D. तया सञ्जीता दैत्या, an incorrect variant in M. (14) M reads देवसङ्गमे, which seems to be incorrect