रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

षोडशः पटलः । ३६३ रक्तवर्गेणसिक्तं च लोहसंक्रान्तिनाशनम् । वङ्गनागं¹ तथा शुल्खं कापाली² सुरवन्दिते ॥ ५२ ॥ गुड़ेन नीलकाचेन³ तुत्याम्ललवणेन च । विषपित्ताङ्ग⁴पिष्टेन हन्यात् संक्रान्तिकालिकाम् ॥ ५३ ॥ गैरिकं गन्धकं सूतं तिलतैलेन पेषयेत् ।⁵ लेपयेत्तारपत्राणि दत्त्वा शुल्वकपालिकाम् ॥ ५४ ॥ जर्ध्वाधस्त्वन्धमूषायां⁶ शुभ्रं⁷ हेमदलं भवेत् ॥ ५५ ॥ भागैकं हरितालस्य भागैकं गैरिकस्य च⁸ । माक्षिक⁹कल्कभागैकं चत्वारो गोलकस्य च । अन्धमूषागतं ध्मातं हेम रञ्जयति क्षणात् ॥ ५६ ॥ अनेन क्रमयोगेण चतुर्वारं तु रञ्जयेत् । पक्वबीजमिदं श्रेष्ठं बालार्कसदृशप्रभम् ॥ ५७ ॥ तेन वर्णद्वयोत्कर्षः षोडशांशेन जायते ॥ ५८ ॥ रक्ततैले निषिक्तं च लोहसंक्रान्तिनाशनम् ।

---

(1) D and K read वङ्गं नाग. (2) D reads कपाखि, which is incorrect. (3) गुडेन पीतकाचेव, a variant in B. गुह्येन तिलकाचेन, a variant in K. विडि च गये यडकाचेन, an incorrect variant in M. (4) B reads विषसिद्धार्य. This hemistich and the next one are not found in D. (5) Here ends the MS. M. in the middle part of the 16th Patala. (6) जर्ध्वाधषांधमूषायां, a variant in B. D and K read मूखायां, which is incorrect. (7) K reads उम, which is incorrect. (8) B has an incomplete charana—भा गैरिकस्य च. (9) B and K read माक्षिकं.