रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

प्राक् पठनीयम् सन्तः ! प्राणाचार्याः ! प्राणकामाश्च ! भारतीये रसायनशास्त्रे नवीनं पदमादधाना रसतरङ्गिणीयं सद्धिषजां प्रथमदर्शनात एव परं प्रमोद- मातन्वानाऽतिशयसाधारणरसगुणविचारणकारणादपरमानन्दाधिकार- मतानीत् । तस्याः प्रथमादिसंस्करणमुदारचरितैर्गुणगृहैर्भिषग्वरैस्तत्र तत्र वि- शिष्टायुर्वेदविद्यालयेषु पाठ्यत्वेनाङ्गीकृतमपरैश्च जिज्ञासुभिरहमहमिक- यैवात्मसात्कृतमिति भूयोऽपि भूयसीमावश्यकतामपरसंस्करणस्यानुबभूम् । अत्र च तत्र तत्र बहुत्र कठिनदुरुहस्थलेषु निगूढरहस्यप्रसादिनीविषम- स्थलव्याख्या निवेशितेति जिज्ञासुच्छात्राणां परं प्रमोदस्थानम् । किञ्च मूलेऽप्यत्र बहुत्र पूर्वसंस्करणोपेक्षयोपयोगि योगाधिक्यमस्ति मननीयम् । विशेषतो यथा 'तलसिन्दूरम्' 'शुक्रशोधिगन्धयोगः' 'मल्लमरणविधिः' 'स्वर्णमारणप्रकारे पञ्चमे वैशिष्ट्यम्' 'कासीसमारणप्रकारः' इत्यादि । प्रसादन्यान्तु बहुत्र रहस्योद्घाटनम्, पारदावशिष्टदशसंस्कारसंक्षिप्त- समुल्लेखः, अन्तर्धूमवालुकायन्त्रप्रकारः, गन्धकयोर्गाविशेषाः, मल्लभस्म- योगः—इत्यादयोऽनेके सूक्ष्मेक्षिकासमीक्षणीयाश्चापरे विशेषाः भावुक- मनोमोदावहाः सन्त्येव । अत्र च अतीव महत्त्वपूर्णः चपलनिर्णयोऽपि यथास्थानं निवेदित इत्यवधेयम् । अपि च एतावता कृतेऽपि प्रयत्ने भ्रमप्रमादादिस्वाभाविकास्मदीय- दोषहेतोर्जायमानं स्खलनं चेत् शोधनीयं सुधीरैः । इति निवेदयति— भिषजामनुग्राह्यो हरिदत्तः शास्त्री आयुर्वेदाचार्यः ।