रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)
Rasatarangini of Sadananda Sharma with Prasadani Commentary
सदानन्द शर्मा (टीकाकार: पं. हरिदत्त शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 51, कुल 799 में से
संदर्भ में पढ़ेंप्रथमस्तरङ्गः ६ प्रसङ्गाद् योग्यपरिचारकलक्षणम्—पथ्याशिनः, अन्यथा रोगादिभिः कर्म- कालातिपातः ॥ २८ ॥ भा.टी.—रसशाला में काम करने के लिए रखे जानेवाले सेवक लोग, परिश्रमी, सत्यभाषी, निर्लोभ, साफ-सुथरे रहनेवाले, बलवान् और अपने कर्तव्य को अच्छी तरह समझनेवाले होने चाहिए ॥ २८ ॥ रससिद्धानां नामपरिगणनम् श्रीशङ्करो भैरवश्च नन्दी स्वच्छन्दभैरवः । मन्थानभैरवः शम्भुर्ब्रह्मा विष्णुश्च भास्करः ॥२९॥ कापालिकश्च लङ्केशो ह्यगस्त्यो नरवाहनः । नागार्जुनो नरेन्द्रश्च काकचण्डीश्वराभिधः ॥३०॥ मत्तो माण्डव्यगोविन्दौ नागबोधिर्विशारदः । यशोधनो रत्नकोशो व्याडिर्गोरक्षनाथकः ॥३१॥ सुगृहीताभिधेयास्तु रससिद्धा इमे मताः । नामान्येतानि हि पठेत् प्रत्यहं रससिद्धये ॥३२॥ अथ रससिद्धानां नामपरिगणनं मङ्गलार्थं सम्प्रदायप्रवृत्तये च । सुगृहीता- भिधेयाः पुण्यश्लोकाः । सिद्धिश्च तादृशाऽदृष्टसंपत्त्या ॥ २९-३२ ॥ भा.टी.—पुरानी प्रथा के अनुसार निम्नलिखित नामवाले रसाचार्यों के नाम का जप उक्त रसशाला में होना चाहिए क्योंकि इन पवित्रात्माओं के नाम- कीर्तन से रस की सिद्धि होती है । रसाचार्यों के नाम ये हैं—श्री शंकर, भैरव, नन्दी, स्वच्छन्दभैरव, मन्थानभैरव, शम्भु, ब्रह्मा, विष्णु, भास्कर, कापा- लिक, लङ्केश, अगस्त्य, नरवाहन, नागार्जुन, नरेन्द्र, काकचंडीश्वर, मत्त, माण्डव्य, गोविन्द, नागबोधि, विशारद, यशोधन, रत्नकोश, व्याडि, गोरक्ष- नाथ आदि ॥ २९-३२ ॥ रसशास्त्राचार्यस्य स्वरूपम् सदाचारः सुचरितः समदर्शी सदाशयः । सत्यवादी सिद्धमन्त्रः सर्वदा शङ्करप्रियः ॥३३॥ धीरो वीरः स्थिरप्रज्ञो रसकर्मविचक्षणः । रसतन्त्रस्वतन्त्रो यः स आचार्यः प्रशस्यते ॥३४॥ “ततोऽनन्तरमाचार्यम्परीक्षेत” इति विमानस्थाने चरकस्मरणात् आचार्य-