रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

विंशस्तरङ्गः ५०६ को सुखा देती है। भ्रमरोग को शान्त करती है और शूल रोग को समूल नष्ट करती है। तथा नवीन कास को मिटाती, क्षय रोग को क्षीण करती और मान- सिक भ्रान्ति (चंचलता) को नष्ट करती है। इसके सेवन से शरीर की स्थू- लता तथा कफप्रकोपजन्य रोग नष्ट हो जाते हैं ॥ ८६ ॥ अथापरे गुणाः पुरातनमतीसारं गण्डमालां नवोत्थिताम् । रजरोधं वृक्कशोथं हृद्रोगं विषमज्वरम् ॥८७॥ फिरङ्गजं पाण्डुरोगं कामलाञ्च हलीमकम् । योषापस्मारकञ्चैव श्वेतप्रदरजां रुजम् ॥८८' मधुमेहं मांसतानं सभेदं शोषमुल्बणम् । तथैव ताण्डवगदं सूतिकाज्वरमेव च ॥८६॥ गलक्षतञ्चामवातं यकृद्रोगं भगन्दरम् । पीनसञ्चाम्लपित्तञ्च त्वाश्ववश्यं विनाशयेत् ॥६०॥ सामान्यतः श्रुतिपुटनासागर्भाशयादितः । अल्पां रक्तस्रुतिं प्रायोभाविनीमाशु नाशयेत् ॥६१॥ यौवनाम्भकालीनयोषित्पाण्ड्वामयं तथा । आमपक्वाशयगतक्षतजञ्चाऽस्रक्स्रुतिं जयेत् ॥६२॥ नाडीशूलमनिद्राञ्च पाण्ड्वामयसमुत्थिताम् । आमवातभवामस्थिविकृतिञ्चापि नाशयेत् ॥६३॥ शारीरीकरुजञ्चाति माननामवषणताम् । रजःक्षयसमुद्भूतं वार्द्धक्यं नाशयेद् ध्रुवम् ॥६४॥ वातसंस्थानदौर्बल्यं बहूत्थानसमुत्थतम् । अचिरादेव नियतं मृतं लोहं विनाशयेत् ॥६५॥ आरोग्यान्मुखकाले तु यः कस्यामयस्य वै । मृतं लौहं प्रशंसन्ति विशेषाद्वलवृद्धये ॥६६॥ अथापरेऽपि लौहगुणाः प्राचीनतन्त्रानुक्ता अपि अनुभूतप्राया आविष्क्रियन्ते पुरातनमतीसारमिति । फिरङ्गजं पाण्डुरोगमिति विशेषतः तथाविधनिदानजात- पाण्डुग्रहणम् । मांसतानम्—"प्रतानवान् यः श्वयथुः सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण । स मांसतानः कथितोऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः ॥” इत्युक्तम् । सभेदं शोषं जराशोषादिसर्वविधशोषम् । ताण्डवगदम्—‘वामबाहुं समारभ्य प्राय