रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 283, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ेंभाषाटीकासहित । (२५७) अग्निकुमार रस । टंकणं रसगन्धौ च समं भागत्रयं विषात् । कपर्दशंखयोर्द्व्यंशं वसुभागं मरीचकम् । दिनं जम्भारम्भसा पिष्टं वल्लमात्रं प्रदापयेत्॥१००॥ विषूचीशूलविष्टम्भवह्निमान्द्ये ज्वरे तथा । अजीर्णे संग्रहण्याञ्च सिद्धश्चाग्निकुमारकः ॥१०१॥ सुहागा,पारा और गंधक यह प्रत्येक एक २ भाग,विष तीन भाग, कौडीकी भस्म और शंख भस्म तीन २ भाग, कालीमिरच ८ भाग इन सब औषधियोंको एकत्र पीसकर जम्भीरी नींबूके रसमें खरल करके दो दो रत्तीकी गोली बना लेवे । इसको विषूचिका, शूल, विष्टम्भ, मंदाग्नि, ज्वर, अजीर्ण, संग्रहणी आदि रोगोंमें प्रयुक्त करे । इसको अग्निकुमार रस कहते हैं ॥ १०० ॥ १०१ ॥ शंखवटी । द्वौ क्षारौ रसगन्धकौ सलवणौ क्षारेण तुल्यं विषं, चिञ्चा शङ्खचतुर्गुणं रसवरैर्निम्पाकजातैः कृतम् । वारंवारमिदं सुपाकरचितं लौहं क्षिपेद्धिङ्गुके, भूयष्टङ्कसमं सुमर्दितमिदं गुञ्जाप्रमाणं भजेत् ॥ २॥ ख्याता शङ्खवटी महाग्निजननी शूलान्तकृत्पाचनी, कासश्वासविनाशिनी क्षयहरी मन्दाग्निसन्दीपनी । वातव्याधिमहोदरादिशमनी तृष्णामयोच्छेदिनी, सर्वव्याधिनिषूदनी क्रिमिहरी दुष्टामयध्वंसिनी॥३॥ इति रसेन्द्रसारसंग्रहेऽजीर्णाधिकारः ।