रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 319, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ेंभाषाटीकासहित । ( २९३ ) बलवृद्धिं वीर्यवृद्धिं लिंगदाढर्यं करोति च । श्रीकरः पुष्टिजननो नानारोगनिषूदनः ॥ गहनानन्दनाथोक्तो रसोऽयं काञ्चनाभ्रकः ॥ ६१ ॥ सोना भस्म, रससिन्दूर, मोती, लोहा भस्म, अभ्रक भस्म, मूंगा भस्म, हरड, चांदी भस्म, कस्तूरी और मैनशिल यह प्रत्येक औषधि एक एक तोला लेकर जलमें पीसकर दो दो रत्तीकी गोली बना लेवे । इस औषधिके दोषनाशक अनुपानके साथ सेवन करनेसे क्षयरोग, पित्तकफज कास, विविध प्रकारका प्रमेह, त्रिदोषज रोग, कफज रोग और वातज रोगसमूह नष्ट होते हैं । इससे बल और वीर्यकी वृद्धि होती है, लिंगमें दृढता उत्पन्न होती है और लक्ष्मी तथा पुष्टिकी वृद्धि होती है, नाना प्रकारके रोग नष्ट होते हैं । इस काञ्चनाभ्रकको श्रीमद्ग- हनानन्दनाथने कहा है ॥ ५७-६१ ॥ बृहत्काञ्चनाभ्र रस । काञ्चनं रससिन्दूरं मौक्तिकं लौहमभ्रकम् । विद्रुमं मृतवैक्रान्तं तारं ताम्रञ्च वंगकम् ॥ ६२ ॥ कस्तूरिका लवंगञ्च जातीकोषैलवालुकम् । प्रत्येकं बिन्दुमात्रञ्च सर्वं मर्द्यं प्रयत्नतः ॥ ६३ ॥ कन्यानीरेण संमर्द्य केशराजरसेन च । अजाक्षीरेण संभाव्यं प्रत्येकं दिवसत्रयम् ॥ ६४ ॥ चतुर्गुञ्जाप्रमाणेन वटिकां कारयेद्भिषक् । अनुपानं प्रयोक्तव्यं यथादोषानुसारतः ॥ ६५ ॥ क्षयं हन्ति तथा कासं यक्ष्माणं श्वासमेव च । प्रमेहान्विंशतिञ्चैव दोषत्रयसमुद्भवान् ॥ सर्वरोगं निहन्त्याशु भास्करस्तिमिरं यथा ॥ ६६ ॥