भारतकोश
रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary

गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा

DevanagariHindipublished584 पृष्ठ

पृष्ठ 322, कुल 584 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 322

( २९६ ) रसेन्द्रसारसंग्रह । मर्कट्यतिबला चैव जातीकोषफले तथा । लवङ्गं विजयाबीजं श्वेतस्वर्जरसं तथा ॥ ७४ ॥ शाणभागं समादाय चैकीकृत्य प्रयत्नतः । मधुना मर्दयेत्तावद्यावदेकत्वमागतम् ॥ ७५ ॥ चतुर्गुञ्जाप्रमाणेन वटिकां कुरु यत्नतः । भक्षयेद्वटिकामेकां पिप्पल्या मधुना सह ॥ ७६ ॥ पारा १ कर्ष, गन्धक १ कर्ष, अभ्रकभस्म आधा पल, कपूर ४ मासे, सोनाभस्म १ तोला परिमाण लेवे, तांबाभस्म १ तोला, लोहेकी भस्म १ तोला तथा विधारेके बीज, जीरा, विदारीकंद, शतावर, ताल- मखाना, खिरेंटी, कौंचके बीज, कंघी, जायफल, जावित्री, लौंग, भांगके बीज और सफेद राल यह प्रत्येक औषधि चार चार मासे लेवे । इन सबको एकत्र पीसकर सहतमें खूब खरल करे, फिर चार चार रत्तीकी गोली बनाकर पीपलके चूर्ण और सहतके साथ सेवन करावे । इससे क्षयरोग नष्ट होता है ॥ ७१–७६ ॥ महामृगांक । निरुत्थभस्म सौवर्णं द्विगुणं भस्म सूतकम् । त्रिगुणं भस्म मुक्तोत्थं शुकपुच्छं चतुर्गुणम् ॥७७॥ मृतताप्यञ्च पञ्चांशं तारभस्म चतुर्गुणम् । सप्तभागं प्रवालञ्च रसतुल्यञ्च टंकणम् ॥ ७८ ॥ सर्वमेकत्र संमर्द्य त्रिदिनं लुङ्गवारिणा । ततश्च गोलकं कृत्वा शोषयित्वा खरातपे ॥ ७९ ॥ लवणैः पात्रमापूर्य तन्मध्ये गोलकं क्षिपेत् । तन्मुखन्तु मृदा रुद्ध्वा पचेद्यामचतुष्टयम् ॥ ८० ॥