भारतकोश
रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary

गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा

DevanagariHindipublished584 पृष्ठ

पृष्ठ 390, कुल 584 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 390

( ३६४ ) रसेन्द्रसारसंग्रह । श्लेष्मशैलेन्द्र रस । पारदं गन्धकं लौहं त्र्यूषणं जीरकद्वयम् । शृङ्गी शटी यमानी च पौष्करञ्चार्द्रकन्तथा ॥ ५ ॥ गैरिकं यावशूकञ्च टङ्कणं गजपिप्पली । जातीकोषाजमोदा च वरायासलवंगकम् ॥ ६ ॥ कणकारुणबीजानि कट्फलं चव्यकं तथा । प्रत्येकं तोलकञ्चैषां श्लक्ष्णचूर्णानि कारयेत् ॥ ७ ॥ पाषाणे विमले खल्ले घृष्टं पाषाणमुद्गरैः । बिल्वमूलरसं दत्त्वा चार्कचित्रफलत्रिकाः ॥ ८ ॥ निर्गुण्डी गणिका वासा चेन्द्राशनं प्रचोदनी । धुस्तूरं कृष्णजीरञ्च पारिभद्रकपिप्पली ॥ ९ ॥ एतेषाञ्च रसैर्मर्द्यमार्द्रकैश्च विभावयेत् । उष्णतोयानुपानेन सर्वं व्याधिं विनाशयेत् ॥ १० ॥ विंशतिं श्लैष्मिकान्रोगान्सन्निपातभवान्गदान् । उदराष्टकदुर्नाममामवातञ्च दारुणम् ॥ ११ ॥ पञ्च पाण्ड्वामयान्दोषान्कृमिं स्थौल्यमथो नृणाम् । यथा शुष्केन्धने वह्निस्तथैवाग्निविवर्द्धनः ॥ १२ ॥ पारा, गंधक, लोहभस्म, त्रिकुटा, जीरा, काला जीरा, काकड़ा- शिंगी, कचूर, अजवायन, कूठ, सोंठ, गेरू, जवाखार, सुहागा, गज- पीपल, जावित्री, अजमोद, त्रिफला, धमासा, लौंग, धतूरेके बीज, आकके बीज, कायफल और चव्य यह प्रत्येक औषधि एक एक तोला परिमाण लेवे । इन सब औषधियोंको एकत्र करके पत्थ- रके खरलमें डालकर पत्थरकी मूसलीसे पीसे । फिर बेलकी जड़का रस, आककी जड़का रस, चित्रककी जड़का रस, त्रिफलेका रस,