रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 523, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ेंभाषाटीकासहित । ( ४९७ ) खांसी, मंदाग्नि, अरुचि, प्लीहा, श्वास, आनाह और दारुण आमवात रोग नष्ट होते हैं । इसको क्षुधावती वटिका या गुटिका कहते हैं ॥ २८-३१॥ अविपत्तिकर चूर्ण । त्रिकटु त्रिफला मुस्तं बीजञ्चैव विडङ्गकम् । एलापत्रञ्च सर्वञ्च समभागं विचूर्णयेत् ॥ ३२ ॥ यावन्त्येतानि चूर्णानि लवङ्गं तत्समं भवेत् । सर्वचूर्णद्विगुणितं त्रिवृच्चूर्णञ्च दापयेत् ॥ ३३ ॥ सर्वमेकीकृतं यावत्तावच्छर्करयान्वितम् । सर्वमेकीकृतं पात्रे स्निग्धभाण्डे निधापयेत् ॥ ३४ ॥ भोजनादौ ततोऽन्ते च मध्वाज्याभ्यामिदं शुभम् । शीततोयानुपानञ्च नारिकेलोदकं तथा ॥ ३५ ॥ ततो यथेष्टमाहारं कुर्यात्क्षीररसाशनः । अम्लपित्तं निहन्त्याशु विबद्धमलमूत्रकम् ॥ ३६ ॥ अग्निमान्द्यभवान् रोगान्नाशयेच्चाविकल्पतः । बलपुष्टिकरञ्चैव शूलदुर्नामनाशनम् ॥ ३७ ॥ प्रमेहान् विंशतिञ्चैव मूत्राघातांस्तथाश्मरीम् । अविपत्तिकरं चूर्णमगस्त्यमुनिभाषितम् ॥ ३८ ॥ इति रसेन्द्रसारसंग्रहे अम्लपित्ताधिकारः । त्रिकुटा, त्रिफला, नागरमोथा, वायविडंग, इलायची और तेजपात यह प्रत्येक औषधि एक एक भाग और इनके चूर्णके बराबर लौंगका चूर्ण लेवे और सब चूर्णसे दुगुना निसोधका चूर्ण लेवे और सबकी बराबर उत्तम स्वच्छ खांड मिलावे। सबको एकत्र पीसकर एक उत्तम घीके चिकने बासनमें भरकर रख देवे । पश्चात् भोजनकी