भारतकोश
रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary

गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा

DevanagariHindipublished584 पृष्ठ

पृष्ठ 536, कुल 584 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 536

(५१०) रसेन्द्रसारसंग्रह । गोक्षुरकद्वयञ्चैव पिप्पलीमूलमेव च । एतत्सर्वं समं ग्राह्यं रसे धूस्तूरकस्य च ॥ १४ ॥ भावयित्वा वटी कार्या द्विगुञ्जाफलमानतः । महालक्ष्मीविलासोऽयं सन्निपातनिवारकः ॥ १५ ॥ इति शिरोरोगाधिकारः । लोहाभस्म, अभ्रकभस्म, विष, नागरमोथा, त्रिफला, त्रिकुटा, धतूरेके बीज, विधारेके बीज, भांगके बीज, छोटे गोखरूके बीज, बड़े गोखरूके बीज और पीपलामूल यह सब औषधि समान भाग लेकर धतूरेके पत्तोंके रसमें सात भावना देकर दो दो रत्तीकी गोली बना लेवे । इसके सेवन करनेसे सन्निपातज व्याधि नष्ट होती है ॥ १३-१५ ॥ इति शिरोरोगचिकित्सा । अथ प्रदररोगचिकित्सा । प्रदरान्तक लोह । लौहं ताम्रं वंगमभ्रं हरितालं वराटिका । त्रिकटु त्रिफला चित्रं विडङ्गं पटुपञ्चकम् ॥ १ ॥ चविका पिप्पली शंखं वचा हबुषपाकलम् । शटी पाठा देवदारु एला च वृद्धदारकम् ॥ २ ॥ एतानि समभागानि संचूर्ण्य वटिकां कुरु । शर्करामधुसंयुक्तां घृतेन भक्षयेत्पुनः ॥ ३ ॥ रक्तं श्वेतं तथा पीतं नीलं प्रदरदुस्तरम् । कुक्षिशूलं कटीशूलं योनिशूलञ्च सर्वगम् ॥ ४ ॥ मन्दाग्निमरुचिं पाण्डुं कृच्छ्रश्वासञ्च कासनुत् । आयुःपुष्टिकरं बल्यं बलवर्णप्रसादनम् ॥ ५ ॥