रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

82 रत्नावली founder कुशाम्ब the son of कुश, the tenth in descent from पुरूरवस् । cf. ब्रह्मयोनिर्महानासीत् कुशो नाम महातपाः । अक्लिष्ट-व्रतधर्मज्ञः सज्जनप्रतिपूजकः ॥ १ स महात्मा कुशीनायां युक्तायां सुमहाबलान् । वैदर्भ्यां जनयामास चतुरः सदृशान् सुतान् ॥ २ कुशाम्बं कुशनाभञ्च अमूर्त्तरजसं वसुम् । ... ... ... कुशाम्बस्तु महातेजाः कौशाम्बीमकरोत् पुरीम् ॥” ६ रामायण—आदि—३२ अः । कौशाम्बी is identified by Cunningham with the Kosam village on the Jumna about 30 miles above Allahabad. Hence an idea of the Vatsa kingdom extending from the border of the Punjab to the border of Magadha (from west to east) and from the Himalayas to the border of the Avanti kingdom can be comprehended. In order to strengthen the basis of the kingdom Yaugandharáyana wanted to bring about an alliance among Vatsa, Magadha and Avanti kings by matrimonial connections as given in स्वप्नवासवदत्त and कथासरित्सागर । तदवस्थायाः—सा एव अवस्था यस्याः ( बहु ) तस्याः । सम्भावनम्—Paying respect to ; finding out or taking care ; सम् — भू + णिच् + ल्युट् । प्रत्यभिज्ञानात्—By way of recognition. अभिज्ञायते अनेन इति अभि — ज्ञा + ल्युट् करणे । प्रतिगतं अभिज्ञानम् ( प्रादि ) तस्मात् । Here the minister refers to the incident in which a merchant rescuing रत्नावली from the sea made her over to Yaug, who recognised her to be the princess of Simhala by her jewel-necklace.