रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

द्वितीयोऽङ्कः 123

अपिच— नष्टं वर्षधरै¹र्मनुष्यगणनाभावादपास्य त्रपा- मन्तः कञ्चुकिकञ्चुकस्य विशति त्रासादयं वामनः । पर्यन्ताश्रयिभिर्निजस्य सदृशं नाम्नः किरातैः कृतं कुब्जा नीचतयैव यान्ति शनकैरालेक्षणाशङ्किनः ॥३॥

सुसङ्गता—( आकर्ण्याग्रतोऽवलोक्य ससम्भ्रममुत्थाय सागरिकां हस्ते गृहीत्वा ) सहि ! उट्ठेहि उट्ठेहि । एसो क्खु दुट्ठबाणरो इदो ज्जेब्ब आगच्छदि । (क)

सागरिका—किं दाणिं करेह्म ? (ख) सुसङ्गता—एहि । ²इमस्सिं तमालविडबांधकारे पवि- सिअ एदं अदिवाहेह्म । (ग)

(क) सखि ! उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ । एष खलु दुष्टवानरः इत एव आगच्छति । (ख) किम् इदानीं कुर्वः ? (ग) एहि । अस्मिन् तमालविटपान्धकारे प्रविश्य एतमतिवाहयावः ।

कण्ठे इति । कृतावशेषं कृतः छिन्नः अवशेषः यस्य तत् । कनकमयम् सुवर्णघटितं शृङ्खलादाम शृङ्खला चासौ दाम चेति कण्ठे अधः कर्षन् । हेलया लीलया चलाः चञ्चलाः चरणाः तेषु रणन्तां ध्वनतां किङ्किणीनां चक्रवालं मण्डलं यस्य सः । अङ्गनानाम् दत्तातङ्कः दत्तः आतङ्कः येन सः । सम्भ्रमात् भयात् अश्वपालैः अनुसृतसरणिः अनुसृतः सरणिः पन्थाः यस्य सः । अयं प्लवङ्गः वानरः नृपतेः मन्दुरायाः प्रकृष्टः पलायितः मन्दिरं प्रविशति । स्रग्धरा वृत्तम् ॥२॥ नष्टमिति । वर्षवरैः षण्ढैः मनुष्यगणनाभावात् स्त्रीत्वपुंस्त्वाद्युभयलक्षणविरहितत्वात् तेषां मनुष्यमध्ये गणना न भवति । तैः विद्रुतं पलायितम् त्रपां लज्जाम् अपास्य परित्यज्य । वामनः खर्व्वः त्रासात् वानरभयात् कञ्चुकिकञ्चुकस्य कञ्चकिनः दीर्घचोलकस्य अन्तः

1 वर्षवरै । 2 ता अलक्खिदं ।