भारतकोश
रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

Ratnavali Natika of Emperor Harsha with Commentary

सम्राट हर्षवर्धन द्वारा

DevanagariHindipublished520 पृष्ठ

पृष्ठ 249, कुल 520 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 249

204 रत्नावलो monkey soldiers, seriously wounded by Meghanáda, were restored to their normal state. Cf. मृतसञ्जीवनीञ्चैव विशल्यकरणीमपि । सुवर्णा ( सावर्ण्य ) करणीं चैव सन्धानकरणीं तथा (सन्धानीं च महौषधिम्) ॥ ताः सर्वा हनुमन् गत्वा क्षिप्रमागन्तुमर्हसि । आश्वासय हरीन् प्राणै र्योजयस्वसहानुज ॥ ... ... ... तावुभौ मानुषराजपुत्रौ तं गन्धमाघ्राय महौषधीनाम् । बभूवतुस्तत्र तथा विशल्यावुत्तस्थुरन्ये च हरिप्रवीराः ॥ सर्व्वे विशल्या विरुजः क्षणेन हरिप्रवीरा निहताश्च ये स्युः । गन्धेन तासां प्रवरौषधीनां सुप्ता निशान्तेष्विव सम्प्रबुद्धाः।” रामायणे युद्धकाण्डम् (७४।३३—७०) Also cf :— “विशल्यकरणीं नाम्ना सावर्ण्य करणीं तथा । सञ्जीवकरणीं वीर सन्धानीञ्च महौषधिम् । सञ्जीवनार्थं वीरस्य लक्ष्मणस्य त्वमानय ॥” Ibid (१०२।२१—२२) The metre is here शार्दूलविक्रीडित ; scansion given before. Ch. Voice.—...नष्टेन ( अभूयत )......हतैः भुजङ्गैः उष्यते ।......वानर- भटैः मेघनादाहतैः यैः जीवितैः ( अभूयत ) ॥५॥ P. 133. विश्रम्भं—Adverb ; वि - श्रम्भ् + अ भावे । Shloka 6. स्पष्टाक्षरम् —With articulate sound. अल्पाङ्गत्वात्—On account of having a small bodily form. अनिर्ह्रादि—Adj. to इदम्। न निर्ह्रादी ( नञ्तत् )। निर् — ह्राद् ( चुरादि--to resound ) + णिनिः । Ch. Voice.—स्पष्टाक्षरेण अनेन मधुरेण......अनिर्ह्रादिना......सारिकया उद्यते ॥६॥

रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक) · पृष्ठ 249, कुल 520 में से · BharatKosha