रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

तृतीयोऽङ्कः 315 P. 279. विप्रलब्धाः —Deceived, bewildered. वि - प्र - लभ् + क्त कर्मणि । P. 283. Sl. 19. Here the King is in such a bewildered state of mind at the simultaneous occurence of so many unfavourable incidents, such as the pitiable plight of Ságariká, angry mood of Vásavadattá, binding of Vidushaka—that he cannot long concentrate his mind on any one of these, so that a proper remedy may be found out. कृतदीर्घ etc.—Adj. to मुखम्। दीर्घः रोषः ( कर्मधा ) कृतः दीर्घरोषः ( कर्मधा ) तेन मुषितम् ( ३यातत् ) तादृशं स्निग्धस्मितं यस्मिन् तत् । स्निग्धं स्मितम् ( कर्मधा ) । मुषित—मुष् ( to steal ) + क्त ; conj. मुष्णाति etc. सुसंभ्रतरुषा—With pent up anger ; सुसंभृता रुट् ( कर्मधा ) सु - सम्

• भृ + क्त कर्मणि = सुसंभृत ; accumulated, pent up. संतर्ज्यमानाम्—Scolded. सम्—तर्ज् + कर्मणि शानच् + स्त्रियां टाप् । सर्व्वाकार etc.—Adj. to अहम् । सर्व्वः आकारः ( कर्मधा ) तेन कृता ( ३या तत् ) तादृशी व्यथा यस्य ( बहु ) सः । सर्व्वाकार refers to all those three mishaps mentioned in the first three lines. निर्वृतिम्—निर् - वृ + क्ति । “अथ निर्वृतिर्मोक्षे मृत्यौ सुखे”—हेमचन्द्रः । Critical Estimate Act III opens in one part of the Royal Palace and the subject-matter is chiefly devoted to the incidents of disguise, which as the source of many an error, has been made artistic enough to help towards the development of the plot. The गर्भसन्धि, with its different constituents, such as रूप, प्रार्थना etc., covers the whole Act. The definition of गर्भसन्धि is— “फलप्रधानोपायस्य प्रागुद्भिन्नस्य वस्तुनः । गर्भो यत्र समुद्भे दो ह्रासान्वे षणवान् मुहुः” ॥ सा. द. ( ६।७८-७९ ) Here in this Act, the final result ( i. e., the union of the