रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

330 रत्नावली राजा—कथमुज्जयिनीं प्रेषिता ! अहो निरनुरोधिता मयि देव्याः¹ ! वयस्य ! केन तवैतदाख्यातम् ? विदूषकः—²भो ! सुसंगदाए । अण्णं च—मम हत्थे ताए केणावि कज्जेण³ इअं रअणमाला पेसिदा । (क) राजा—किमपरं मामाश्वासयितुम् ! तद्वयस्य ! उपनय । ( विदूषक उपनयति ) राजा—( गृहीत्वा रत्नमालां निर्वर्ण्य हृदये निधाय ) अहह ! कण्ठाश्लेषं समासाद्य तस्याः प्रभ्रष्टयानया । तुल्यावस्था सखीवेयं तनुराश्वास्यते मम ॥४॥ वयस्य ! त्वं परिधत्स्वैनाम्, येन वयमेनामपि तावद्दृष्ट्वा धृतिं करिष्यामः । विदूषकः—भो ! जं भवं आणवेदित्ति । (इति कण्ठे परि- दधाति ) (ख) राजा—( सास्रं निःश्वस्य ) वयस्य ! दुर्लभं पुनर्दर्शनं प्रियायाः । (क) भोः, सुसङ्गतया । अन्यच्च—मम हस्ते तया केनापि कार्येण इयं रत्नमाला प्रेषिता । (ख) भोः, यद् भवान् आज्ञापयति । व्यक्तम् स्पष्टम् । उत्सृष्टं त्यक्तम् । प्राणाः इति । अदक्षिणम् अनुदारम् । दक्षिणाः उदाराः । सरलाः प्राणा इति शेषः । शीघ्रं यदि न यात मां यदि न त्यजत इत्यर्थः । तत् मुषिताः स्वञ्चरिताः वञ्चिता भवत इति यावत् । मूढाः मुग्धाः प्राणाः इति शेषः । गजगामिनी सागरिकेत्यर्थः । तस्यां यातायां मे प्राणानां नास्ति किञ्चित् प्रयोजनमित्यर्थः ॥३॥ निरनुरोधिता निःशेषेण अनुरोधः अनुवर्तनम् अस्याः अस्तीति निरनुरोधिनी । तस्याः भावः निरनुरोधिता प्रतिकूलाचरणमिति भावः । आख्यातम् कथितम् । कण्ठाश्लेषमिति । तस्याः १. निरनुरोधा मयि देवी । २. ( सास्रं निःश्वस्य ) ३. किं वि णिमित्तं ।