रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

चतुर्थोऽङ्कः 401 (शाकपार्थिवादिवत् समासः) । Such elephant is otherwise called गन्धहस्तिन् which is characterized as "यस्य गन्धं समादाय न तिष्ठन्ति प्रतिद्विपाः । तं गन्धहस्तिनं प्राहुर्नृपतीनां शुभावहम् ॥" N. B. Vasubhuti was attracted by the imposing appea- rance of these elephants. निर्वर्णयन्—Closely observing; निर्—वर्ण् + शतृ । "निर्वर्णनं तु निद्ध्यानं दर्शनालोकनेक्षणम्"—अमरः । वल्लभान्—Dear; adj. to तुरगान् । दयितं वल्लभं प्रियम्"—अमरः । क्षितिभृताम्—Of the kings; क्षिति—भृ + क्विप्, षष्ठी बहुवचन । गोष्ठीषु—Assembly. गावः (वाचः) अनेकाः तिष्ठन्ति अस्याम् इति गो—स्था

• घञर्थे कः, ङीष् गौरादित्वात् । "गोष्ठी सभासंलापयोः"—मेदिनी । सद्योविस्मृत etc.—Adj. to अहम् । सिंहलानाम् ईशः (६ष्ठीतत्) तस्य विभवः (६ष्ठीतत्) सद्यः विस्मृतः (सुप्सपा) सद्योविस्मृतः सिंहलेशविभवः येन (बहु) सः । कक्षाप्रदेशे—In one part of a room. कक्षायाः प्रदेशः (६ष्ठीतत्) तस्मिन् । "कक्षा प्रकोष्ठा हर्म्यादेः"—अमरः । द्वाःस्थेन—By the porter; द्वारि तिष्ठति यः सः द्वार—स्था + क । ग्राम्यः—Rustic; ग्रामे भवः इति ग्राम + यत् । N. B. Here Vasubhuti relates how he being filled with wonder at the sight of the excellence of wealth of the Vatsa- King has been regarded as a man freshly coming from a village and totally ignorant about the city-life. Vasubhuti has an experience of the abundance of wealth of his master, but here in Udayana's palace, the super-abundance has bewildered him even to such an extent as to make him act like a rustic. A man coming fresh from village becomes surprised to the extreme at the grandeur of a town. This bewildered look of Vasubhuti leads the porter to take him for a rustic. 26