रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

चतुर्थोऽङ्कः 409 Sovereignty by Udayana after his marriage with Ratnāvali as it was prophesied by the Siddha previously. Cf. “प्रच्छाद्य राजमहिषों नृपतेर्हितायं कामं मया कृतमिदं हितमित्यवेक्ष्य । सिद्धेऽपि नाम मम कर्म्मणि पार्थिवोऽसौ किं वक्ष्यतीति हृदयं परिशङ्कितं मे ॥ स्वप्नवासवदत्तम्, Act VI. 15. The metre is शार्दूलविक्रीडितम् । Ch. of voice.—उपगतेन...वियोगेण महता (भूयते) or देवी...अभ्युप- गतवती.. वियोगं महान्तम् । तया...देव्या...प्रापितया (भूयते) or अहं तां देवीं... प्रापितवान् ।...प्रीतिः करिष्यते अनेन जगत्स्वामित्वलाभेन...शक्यते ॥१८॥ अत्यन्तमाननीयेषु—अत्यन्तं माननीयाः (सुप्सुपा) तेषु । मन् + णिच् + अनीय विषयाधिकरणे ७मी । निरनुरोधवृत्ति—Adj. to स्वामिभक्तिव्रतम् । निर् नास्ति अनुरोधः यस्यां (बहु) सा । तादृशी वृत्तिः (व्यवहारः) यस्मिन् (बहु) तत् । Allowing no con- sideration of feeling. अनुरोध means 'Humouring of feeling.” “अनुरोधोऽनुवर्त्तनम्”—अमरः । वृत्ति means 'conduct', 'behaviour' (व्यवहार)। स्वामिभक्ति etc.—स्वामिनि भक्तिः (७मीतत्) तस्याः व्रतम् (६ष्ठीतत्), the vow of loyal discharge of duty. P. 387. Sl. 21. This shloka is included within the भरतवाक्य which forms the concluding portion of the drama, expressing general prosperity of the people and successful termination of the dramatic performance. नीतः—It has two objects—(a) आत्मसमताम् (indirect) and (b) विक्रमबाहुः (direct).