रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

448 रत्नावली are not elaborated in full details of all their अङ्गs । The अवमर्श has 13 अङ्गs of which only six are illustrated in the drama. (Vide, सा: द: ६।१०१-१०७ and दशरूपक १।४४-४८, for details). (1) अपवाद: (दोषप्रख्या)-e. g. विदूषक—पढिसिणिधणं दाणिं देहीए किदम् । (P. 319). (2) शक्ति: ( विरोधशमनम् )-e. g. सव्याजैः शपथैः etc. (Pp. 324-25). (3) छलनम् ( अवमाननम् ) e. g. अहो निरनुरोधिता मयि देव्या; etc. (P. 330) सा: द: has छादनम्—कार्यार्थमवमानादेः सङ्गनम् । (4) व्यवसायः —प्रतिज्ञाहितुसम्भवः (Determination of one's power ) —स्वशक्त्युक्तिः ( दशरूप ) —The speech of the magician. किं धरण्यां etc. (Pp. 345-46). (5) द्रवः [शोकावेगादिसम्भवा गुरुव्यतिक्रान्तिः )-e. g. दुर्भागाणां हेमशङ्खम् ...सागरिया विबज्झदि (Pp. 360-64) इत्यनेन सागरिकावधबन्धादिभिर्विद्रवः (दशरूपक has विद्रवो वधबन्धादिः )। (6) आदानम् (Summary—कार्यसंग्रहः )-e. g. हद्धी हद्धी ! षा समं- तदो...करिस्सटि मे दुक्खाबसानम् इत्यनेनोभयोरपि दुःखायसानकार्यस्य संग्रहादा- दानम् । ( दशरूपके ) यथा च जगत्स्वामित्वलाभः प्रभोः (P.379) इति दर्शितमेवम् । निर्वहण सन्धि which begins after the outbreak of the fire when the King went to deliver Ságariká from fire. It has 14 अङ्गs of which the important are illustrated in the drama. (For details, vide, सा: द: ६।१०८-११४ and दशरूप १।४६-५४ ) (1) सन्धिः (connection with बीजार्थ-बीजोपगमनम् )-e. g. The speech of बाभ्रव्य and बसुभूति-बाभ्रव्य !...वर्त्तते (P. 374). (2) विरोधः (कार्य्यमार्गणम् )—वसुभूतिः—देव ! कुत इयं कन्यका ?...अनिर्वेद्यः किञ्चित् करिष्यति ? (Pp. 374-75). (3) ग्रथनम् (कार्य्यस्य उपन्यासः )—योग—देव ! क्षम्यतां... कृतम् (P.379).