रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

APPENDIX B 449 (4) निर्णयः (अनुभूतार्थकथनम्—relating experiences)—e. g. देव ! सेयं सिंहलेश्वरस्य दुहिता etc. (Pp. 382-83) (5) परिभाषणम् (परिवादकृतं वाक्यम्)—e. g. अज्जउत्त ! लज्जेमि अहं इमिणा अत्तणो णिमंससत्तणेण etc. (P. 379). दशरूपके—परिभाषा मिथो जल्पः— किदावराहा खु,...ण मे णिवेदिदं (Pp. 378-79). (6) प्रसादः (शुश्रूषादिपर्य्युपासनम्)—e. g. यौग......देव ! क्षम्यतां etc. (P. 379). (7) आनन्दः (वाञ्छितागमः)—e. g. राजा (सपरितोषम्)—यथाह देवी (इति सागरिकाया बन्धनमपनयति) (P. 379). (8) समयः (दुःखनियर्याणम्)—e. g. वास—(रत्नावलीमालिङ्ग्य) वहिणि ! समस्सस...(P. 376). (9) कृतिः (लब्धार्थशमनम्)—राजा—को देव्याः प्रसादं...सुमरेदि (P. 384). (10) भाषणम् (सामदानादि, मानाद्याप्तिः)—राजा—किमतः परमपि प्रियमस्ति ? ...स्पृहाम् (P. 387). (11) पूर्व्ववाक्यम् (यथोक्तार्थोपदर्शनम्—दशरूपके पूर्वभावः कार्य्यदृष्टिः)—e.g. यौगन्ध—परिज्ञातायाश्च भगिन्याः...रयणावली त्ति (Pp. 383-84). (12) उपगूहनम् (अद्भुतसम्प्राप्तिः)—e. g. यथा उदयनस्य चक्रवर्त्तित्वलाभः (strictly speaking there is no उपगूहनम् in रत्नावली ). (13) काव्यसंहारः (वरप्रदानसम्प्राप्तिः)—e. g. किन्ते भूयः प्रियमुपकरोमि etc. (P. 387). (14) प्रशस्तिः (नृपदेशादिशान्तिः)—e. g. उर्व्वीमुद्दामसस्याम् etc. (P. 388). It is to be noted here that अर्थप्रकृतिs, अवस्थाs and सन्धिs are inter- related with one another. अर्थप्रकृतिs are the characteristics of different अवस्थाs which are again the different stages of the plot, and the सन्धिs are the connecting links between these अवस्थाs. 29