रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

अथ प्रथमोऽङ्कः ( ततः प्रविशति यथानिर्दिष्टः यौगन्धरायणः ) यौगन्धरायणः—एवमेतत् कः सन्देहः । ( 'दीपात्' इति पुनः पठित्वा ) अन्यथा क्व सिद्धादेशप्रत्यय¹प्रार्थितायाः सिंहलेश्वर- दुहितुः² समुद्रे प्रवहणभङ्गनिमग्नायाः³ फलकासादनम् । क्व च कौशाम्बीयेन वणिजा सिंहलेभ्यः प्रत्यागच्छता तदवस्थायाः सम्भावनम् । रत्नमालाचिह्नायाः प्रत्यभिज्ञानादिहानयनं च । ( सहर्षम् ) सर्व्वथा स्पृशन्ति नः स्वामिनमभ्युदयाः । ( विचिन्त्य ) मयापि चैनां देवीहस्ते सगौरवं निक्षिपता⁴ युक्त- मेवानुष्ठितम् । श्रुतं च मया बाभ्रव्योऽपि कञ्चुकी सिंहले- श्वरामात्येन वसुभूतिना सह कथं कथमपि समुद्रादुत्तीर्य कोशलोच्छित्तये गतवता रुमण्वता मिलित इति । तदेवं निष्पन्नप्रायमपि प्रभुप्रयोजनं न मे धृतिमावहतीति कष्टोऽयं खलु भृत्यभावः । कुतः— प्रस्तावनान्ते पात्रं प्रविशति ततः इति । यौगन्धरायणः । सिद्धादेशप्रत्ययप्रार्थितायाः सिद्धस्य अणिमादिसिद्धि निष्पन्नस्य चादेशः । य एव रत्नावलीं परिणेष्यति स सार्व्वभौमः नरपतिः भविष्यतीति चादेशः । तस्मिन् प्रत्ययः विश्वासः तेन प्रार्थितायाः याचितायाः सिंहलेश्वरदुहितुः विशेषणम् । प्रवहणभङ्गनिमग्नायाः प्रवहणं पोतः “पोतः शिशौ प्रवहणे” । तस्य भङ्गः तेन निमग्नायाः रत्नावल्याः इत्यर्थः । फलकासादनम् काष्ठफलकप्राप्तिः । तदवस्थायाः 1 सिद्धादेशजनित । 2 सुतायाः । 3 यानभङ्गमग्नावस्थितायाः । 4 समर्पयता ।