रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

प्रथमोऽङ्कः 27 इत्यस्य विशेषणम् । सुवृत्तं सुवर्त्तुलं सुनिषादितं वा, क्षुभ्यन्त इति पाठे शब्दायमानम्, यत् मद्दलं वाद्ययन्त्रविशेषः तेन या उद्दामा चर्चरी गीतमिश्रवाद्यविशेषः तस्याः शब्दः तेन मुखरा शब्दायमाना या रथ्या राजपथः तस्य मुखानि तैः शोभते तस्य । प्रकीर्णाः विक्षिप्ताः ये पटवासाः पिष्टातकाः (आबिर इति भाषा) । तेषां पुञ्जं तेन पिञ्जरीकृतानि दिशामुखानि दिक्मण्डलानि यस्मिन् तथाविधस्य । परां कोटिं परां काष्ठाम् । अधिरोहति आरोहति । Beng. Trans. বিদূষক (সহর্ষে)—হে বয়স্য, ঠিক তাই। আমি কিন্তু জানি যে এই মদনোৎসব আপনারও নয়, কামদেবেরও নয়, ইহা কেবল একা এই ব্রাহ্মণের জন্যই যাহার জন্য প্রিয় বয়স্য এইরূপ বলিতেছেন। যাক্, এই দেখুন যে মদনমহোৎসবে মদ্য- পানে মত্ত কামিনীগণ নিজ নিজ শৃঙ্গক (অর্থাৎ পিচকারী) স্বহস্তে ধরিয়া জলক্ষেপণ করায় নৃত্যশীল নাগরিক পুরুষগণ কৌতূহলের সৃষ্টি করিতেছে, যাহাতে চতুর্দ্দিকে সুবর্ত্তুল মদ্দল- যোগে উদ্দাম গীতধ্বনি দ্বারা মুখর রাজপথসমূহ শোভা পাইতেছে এবং যাহাতে সমস্ত দিগ্মণ্ডল উৎক্ষিপ্ত পটবাস (অর্থাৎ আবিরচূর্ণ) দ্বারা পিঙ্গল বর্ণ ধারণ করিয়াছে সেই মদন- মহোৎসবের শোভা সন্দর্শন করুন। রাজা—(আনন্দের সহিত চতুর্দ্দিকে অবলোকন করিয়া) অহো, পৌরজনগণের আনন্দ পরা কাষ্ঠা লাভ করিয়াছে। Eng. Trans. Jester ( Joyfully )—O friend, it is so. But I know that this Cupid festivity is not meant for you nor for the god of love but only for this Brahmana (or Brahmana-lad—diff. read.) of whom my dear friend has spoken thus. What is the use of this talk? Now, observe the beauty of this great festival of Cupid,—in which much curiosity (gaiety) has been created by the citizens (males) dancing—as they are struck by showers of water issuing out of the syringes taken of their own accord by the women drunken with wine,—which is beautified by the openings of the streets being resounded with songs (or clappings of hands) accompanied by the sounds of the round tabors beaten on all sides,—and in which the quarters have been coloured by heaps of red powders ( patavasa ) scattered all round. King (Joyfully looking around )—Ah! the pleasure of the citizens is attaining its climax.