रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

[ 58 ] ―― तीक्ष्णां ―― ॥ (६८ख) — गदिनी — बिभ्रती चाम्बुज० — ॥ (६९) — ०भ्यान्वामे सा वेयं — । — — महोदरी ॥ (७०ख) — ०भ्यान्वामे ॥ (७१) — — ०त्युद्धृ° — । कलशं ? — ॥ (७२ख) दंष्ट्रोग्रा ――― ॥ (७३);- कवचं शरम् । अङ्कुशं — [ दक्षिणे ] त्वथ — ॥ ―― ०र्दण्डं — चेति । (७४) — सा शिवरूपा च सिंहगा । — वर्त्तुलत्र्यक्षा — ॥ (७५क) — —०न्विता । एतेषां मध्ये ( ६८श्लोके ) चिह्नितपाठावेव समीचीनौ । तथा ( ७२, ७३ )योः चिह्नितपाठाः एवोचिताः । (७३ख) ‘[दक्षे] चाप्यथ’ इत्यपि साधुः पाठोद्धारः । Śl. 76. ‘विकारणम्’ इति पाठं न साधु मन्ये । (विकरालम्) इति भवितुमुचित एव । Śl. 77b, 78. ‘रूपमण्डने’¹³⁸ᵃ एवं पाठोऽस्ति । तद्यथा— “वीरेश्वरश्च — — धनुर्धरः । (77b) वीणाहस्तत्रिशूला ( वीणात्रिशूलहस्तश्च ) (78a) (78b)मातृणामग्रतो भवेत् ॥ मध्ये च मातरः कार्या अन्ते तेषां विनायकः ॥ (78)” ‘मत्स्यपुराणे’¹³⁸b अ० २६१, श्लो० ३८ख—३९ एवंरूपाः श्लोकाः सन्ति । यथा— “विनायकञ्च कुर्वीत मातृणामन्तिके सदा । — — — — जटाधरः ॥ (77b) वीणाहस्तस्त्रिशूली च (78a) (78b)मातृणां — — ॥” ‘अभिलषितार्थचिन्तामणौ’¹³⁸c ३य-प्रकरणे, अ० १, श्लो० ८३७ एवं पाठाः सन्ति । यथा— “वीरेश्वरो विधातव्यो मातृणामग्रतस्सदा । वीणात्रिशूलहस्तश्च वृषारूढो जटाधरः ॥” तत्र ‘वीरेश्वर’स्य कुत्रापि धनुर्बाणधरत्वं न सिध्यति । तथा वीणावादने हस्तद्वयस्यापि उपयोगात् , चतुर्हस्तैर्विशिष्टस्य ‘वीरेश्वर’स्य बाणधारणासम्भवाच्च, अस्माकं मते—‘धनुर्धरः’ ‘बाणं’ इत्यपपाठौ । तेन श्लोकार्धयोः पाठोद्धारस्तु एवं भवेत्— (७७ख) 'वीरेश्वरश्च भगवान् — जटाधरः ॥ (७८क) वीणाहस्तस्त्रिशूलञ्च वरं चैव प्रका(श)येत् ।

138a. See T. A. Gopinatha Rao : Op. cit. 138b. Matsya-purāṇam (Vaṅgavāsī Ed. Cal.). 138c. Abhilaṣitārthacintāmaṇi. MSS. No. 69 (Mysore, 1926). PartI.