साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

चतुर्थः परिच्छेदः । २०९ यत्र पुनः स्वार्थं सर्वथा परित्यजन्नर्थान्तरे परिणमति, तत्र मुख्या- र्थस्यात्यन्ततिरस्कृतत्वादत्यन्ततिरस्कृतवाच्यत्वम् । यथा- निःश्वासान्ध इवादर्शश्चन्द्रमा न प्रकाशते । अत्रान्धशब्दो मुख्यार्थे बाधितेऽप्रकाशरूपमर्थं बोधयति । अप्रका- शातिशयश्च व्यङ्ग्यः । अन्यत्वाप्रकाशत्वयोः सामान्यविशेषभावभावा- न्नार्थान्तरसङ्क्रमितवाच्यत्वम् । यथा- भम धम्मिअ वीसत्थो, सो सुणओ अज्ज मारिओ देण । गोलाणइकच्छकुडङ्गवासिणा दरिअसीहेण ॥ सर्वथेति । मुख्यादानुद्देश्येन त्यागो नतु दृश्यस्य, एव दूरोक्तिः स्यात् । अर्थान्तरे शब्दादेभिः परिणमति लक्षण्या वर्तते । अत्यन्ततिरस्कृतत्वात् सर्वथा बाधत्वात् ॥ निःश्वासान्ध इति । निःश्वासेनाऽप्रकाश... रूपेत्यर्थः । मुख्यार्थे गृहीतस्य प्रकारस्यापचन्दनादि० । एवं सकलकान्ता०