समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

[Header] वनप्रवेशः षोडशोऽध्यायः । ६९

[Main Text] क्षेम्यं तं स्वामिनो वृक्षं ज्ञात्वा साधकमेव च । अग्रन्थिकोटरं स्निग्धमृजुं सारसमन्वितम् ॥ २४ ॥ पीनस्कन्धं हरितपत्रं वृत्तं चाभ्यर्च्य पादपम् । द्विजान् सन्तर्प्य च स्वस्ति वाच्यं च स्थपतिस्ततः ॥ २५ ॥ पक्वापक्वामिषैस्तद्वद् भूतभक्तैः सुरासवैः । गन्धैश्च धूपमाल्यैश्च बलिं दद्यान्निशागमे ॥ २६ ॥ १अपक्रामन्तु भूतानि यानि वृक्षाश्रितानि हि । २कल्पनं वर्तयिष्यामि क्रियतां वासपर्ययः ॥ २७ ॥ धन्यः शिवः पुष्टिकराः प्रजावृद्धिकरो भव । स्वस्ति (ते ? च )न्द्रानिलयमाः सूर्यरुद्रानलास्तथा ॥ २८ ॥ दिशो नद्यस्तथा शैलाः पान्तु त्वामृषिभिः सह । जल्पेद् यो मानुषगिरा कम्पते वाभिमन्त्रितः ॥ २९ ॥ स त्याज्यः स्यात् तथा म्लानप्रवालकुसुमश्च यः । ततो भास्करमालोक्य वृक्षं कृत्वा प्रदक्षिणम् ॥ ३० ॥ स्वस्तिवाक्येन विप्राणां छेत्ता स्थित्वोदगाननः । प्राङ्मुखो वा तरुं छिन्द्याच्छस्त्रैः क्षौद्रार्दिताननैः ॥ ३१ ॥ शाखिनश्छिद्यमानस्य जायते यद्यसृक्स्रुतिः । कम्पनं वा ध्वनिर्वादपि मृत्युः स्याद् गृहिणस्तदा ॥ ३२ ॥ यद्वा दधिमधुक्षीरघृनानि स्रवति द्रुमः । छिद्यमानस्तदा विद्याद् ३बन्धव्याधिन् कुटुम्बिनः ॥ ३३ ॥ अतीव यस्य स्रवति श्यामः स्नेहान्वितो रसः । सुगन्धिः स्वल्पमधुरः कषायः स प्रशस्यते ॥ ३४ ॥ प्राच्यां शुभस्तरोः पान उदीच्यां कर्मसाधकः । याम्यप्रत्यङ्निपाते तु शान्तिं कृत्वा द्रुमं त्यजेत् ॥ ३५ ॥ ज्ञातितः स्यात् तदा भीतिर्यदान्यं मर्दयेत् पतन् । दूरं दलति यो मू(लं ? ले) च्छिन्नो वा धरणीरुहः ॥ ३६ ॥

[Footnotes] १ द. आक्रमन्ति च भूतानि । २ द. कल्पान्तं वर्तयिष्यामि । ३ द. वधव्याधीन् ।