समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१४८ समराङ्गणसूत्रधारे पूर्वाचार्यैः समुद्दिष्टा आयवृद्धिविधायकाः । वृषसिंहगजाः शस्ताः प्रासादपुरवेश्मसु ॥ २० ॥ ध्वजेऽर्थलाभः सन्तापो धूमे भोगो मृगाधिपे । कलिः शुनि धनं धान्यं वृषे स्त्रीदूषणं खरे ॥ २१ ॥ गजे भद्राणि दृश्यन्ते ध्वाङ्क्षे तु मरणं ध्रुवम् । वृषस्थाने गजं कुर्यात् सिंहं वृषभहस्तिनोः ॥ २२ ॥ न कुर्याद् वृषमन्यत्र शस्यते सर्वतो ध्वजः । कल्याणं कुरुते सिंहो ब्राह्मणस्य विशेषतः ॥ २३ ॥ क्षत्रियस्य गजः शस्तो वृषभः शस्यते विशः । शूद्रस्य ध्वज एवैकः शस्यतेऽर्थप्रदः सदा ॥ २४ ॥ एवमेते गृहादीनामायाः सर्वे प्रकीर्तिताः । प्रदद्यादासने सिंहमातपत्रेषु तु ध्वजम् ॥ २५ ॥ चिह्नेष्वपि च सर्वेषु चामरव्यजनादिषु । सिंहं गजं वा शस्त्रेषु रथेषु कवचेषु च ॥ २६ ॥ सार्यश्वगजपर्याणेष्विभं वृषभमेव च । अर्थधारणपात्रेषु शयनेषु मतङ्गजम् ॥ २७ ॥ याने च वाहने चैव मतिमान् योजयेद् गजम् । प्रासादप्रतिमालिङ्गपीठमण्डपवेदिषु ॥ २८ ॥ कुण्डेषु च ध्वजं दद्याद् देवोपकरणेषु च । आयो गृहवदुद्वाहवेदीमण्डपयोर्भवेत् ॥ २९ ॥ महानसे वृषं दद्याज्जलाधारे जलाशये । स्थाल्यां भोजनपात्रे च कोष्ठागारेऽन्नधारणे ॥ ३० ॥ एतद्गृहे तथा दद्याद् गृहोपकरणेषु च । वृषभं गजशालायां प्रदद्याद् गजमेव वा ॥ ३१ ॥ वृषं तुरगशालासु गोशालागोकुलेषु च । गजाश्ववृषशालासु सिंहं यत्नेन वर्जयेत् ॥ ३२ ॥