समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१६६ समराङ्गणसूत्रधारे प्रागुक्तस्तम्भभागेन सपादेन विधीयते । दीर्घत्वमाद्यपत्राणां¹ शेषाणां पादहानितः ॥ २५ ॥ पादः पादो भवेन्न्यूनः पात्राणां रसनोच्छ्रयात् । सार्धभागोच्छ्रिता कार्या रसना कण्टकोपमा ॥ २६ ॥ सार्धपादोच्छ्रिता यद्वा जङ्घा शेषं यथोदितम् । इत्थं स्यात् पद्मकस्तम्भो युक्त्या युक्तस्वरूपकैः ॥ २७ ॥ अष्टाश्रौ वा विधातव्यः स्तम्भसूत्रपरिक्रमात् । तद्विस्तारसमं त्यक्तोत्सेधं भागान् विभाजयेत् ॥ २८ ॥ अष्टाश्रच्छेदमानेन बाह्यसूत्रानुपल्लवान् । विदध्यान्मध्यभागे तु कोणांश्च(प)ल्लविकाकुलान् ॥ २९ ॥ घटिका पुष्पमालाभिः पल्लवैश्चोपशोभिता । छेदभागः समः कार्यों बहिर्भागँविवर्जितः ॥ ३० ॥ घटपल्लवको नाम स्तम्भोऽयं परिकीर्तितः । विहितो वेश्मनामेष स्वामिनः श्रेयसे भवेत् ॥ ३१ ॥ कुबेरो वा विधातव्यः षोडशाश्रक्रियान्वितः । ऊर्ध्वतः पल्लवाकीर्णो जङ्घास्य चतुरश्रिकाँ ॥ ३२ ॥ श्रीधरश्च भवेद् वृत्तंः कल्पनास्य कुबेरवत् । एवं गृहाणां चत्वारः स्तम्भा लक्ष्मभिरीरिताः ॥ ३३ ॥ स्तम्भमूलस्य विस्तृत्या तलपद(दृ)स्यै विस्तृतः । सपादया विधातव्या बाहुल्यं पादहीनया ॥ ३४ ॥ स्तम्भेन तुल्यं विस्तारे बाहल्ये पदसम्मितम् । हीरग्रहणमायामे स्तम्भाग्रात् त्रिगुणं भवेत् ॥ ३५ ॥ हीरग्रहणविस्तारं भागात् सप्त प्रकल्पयेत्( ? ) । तत् स्यात् सृष्टोत्तरं भागं भागेनेष्टं प्रवेशनम् ॥ ३६ ॥ १ द. °माययंत्राणां । २ द. ख. °न्यूनप° । ३ द. °र्भोग° । ४ द. चतुरंशिका । ५ द. पट्टस्य । ६ द. ंत्यो पट्टसंम्मितं ।