समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१६४ समराङ्गणसूत्रधारे चत्वारो निर्गमास्तस्य प्रोक्ताः सर्वे विभागिकाः¹ । दिक्षु सर्वासु कर्तव्यमेवं भद्रनिवेशनम् ॥ ७ ॥ अर्धेन मध्यभित्ते²स्तु भित्तिर्भद्रे³ञ्च(त्र )ये⁴ भवेत् । भद्रे भद्रे⁵ धराणां स्याद् विंशतिश्चाष्टभिर्युता ॥ ८ ॥ मुखभद्रं भवेद् युक्तं वेदिकामत्तवारणैः । क्षेत्रभागोदयाद्या भूराभूमिफलकान्तरम् ॥ ९ ॥ आदिभूम्युदयार्धेन पीठं चास्य प्रकल्पयेत् । भागान् नवोदयं कृत्वा भागेनैकेन कुम्भिका ॥ १० ॥ कर्तव्याष्टांशयुक्तेन स्तम्भो भागचतुष्टये⁸ । पादयुक्तं विधातव्यो भागेनोत्कीलंकं तथा ॥ ११ ॥ हीरग्रहणं कार्यं भागं¹⁰ पादविवर्जितः(तम्)¹¹ । सपादभागिकः पट्टः स्तम्भकेन समन्वितः ॥ १२ ॥ पट्टार्धेन जयन्त्यः स्युर्भूभौभूमावयं क्रमः । क्लृप्तभागोदयादर्धं भूमिश्वन्यासु हीयते ॥ १३ ॥ पञ्चभागप्रमाणं तु सच्छाद्यं नवमं तलम् । वेदिकाया अधश्छोद्यं¹² सार्धभागत्रयोन्मितम् ॥ १४ ॥ कण्ठेन युक्तं कर्तव्यं वेदिका पिहिता यथौ¹⁴ । तस्याः कण्ठे(ण्ठो) विधातव्यस्तन्मध्ये सार्धभागिकः ॥ १५ ॥ वेदिकाविस्तरः कार्यो भागांस्तंर्धसप्तमान्¹⁵ । वेदिकोपरि घण्टा च सार्धभागांश्चतुर्दश ॥ १६ ॥ भागद्वयं सपादं तु कण्ठः पट्टं तु पञ्चभिः । चतुर्भिंश्च द्वितीयं च तृतीयं च त्रिभिस्ततः ॥ १७ ॥ १ द. सर्वेऽपि भागिकाः । २ क. ᵒत्तिᵒ । ३ क. ᵒभᵒ । ४ क. ᵒयो । ५ द. भद्रभद्रे । ६ क. यो । ७ क. ᵒगोᵒ । ८ द. ख. ᵒयं । ९ द. ख. ᵒत्काᵒ १० क. ग । ११ द. ख. भागः पादविवर्जितः । १२ क. स्थाप्यं साᵒ । १३ क. ᵒर्धंᵒ । १४ द. ख. ᵒथा शोभं उदयार्द्धवती । १५ द. ख. भागानत्राᵒ । १६ द. ख. ᵒगंᵒ । १७ द. ᵒस्तु ।