समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१७० समराङ्गणसूत्रधारे अर्धभागिकभित्त्या च वेष्टितं तद् विधीयते । कर्णे कर्णेस(ऽस्य) विस्तीर्णे द्वे भद्रे भागनिर्गते ॥ ७९ ॥ प्रासादमेवं भुवनतिलकं परिचक्षते । चतुरश्रीकृते क्षेत्रे भागद्वादशभाजिते ॥ ८० ॥ चतुष्को भागिको मध्ये चतुःस्तम्भो विधीयते । तद्वहिर्भागिकोऽलिन्दो द्वितीयोऽपि च भागिकः ॥ ८१ ॥ नवकोष्ठांश्च कर्णेषु प्रासादान् विनिवेशयेत् । षड्दारुकं च कर्तव्यं तेषामन्तरसंश्रयम् ॥ ८२ ॥ ततोऽर्धभागिकी भित्तिः कर्तव्या सर्वतो बहिः । भद्रे भागायतो भद्रविनिष्क्रान्तश्चतुर्धरः ॥ ८३ ॥ चतुष्को³ भागिकालिन्दद्वयेन परिवेष्टितः । त्रिभागविस्तृतं भद्रं तद्वहिर्भागनिर्गतम् ॥ ८४ ॥ भागिकं प्रतिभद्रं च कुर्यादुभयतः समम् । भागार्धं बाह्यतो भित्तिर्भद्रस्य परितो भवेत् ॥ ८५ ॥ विधिरेष विधातव्यो दिक्ष्वेवं चतसृष्वपि । विलासस्तबको नाम प्रासादोऽयं प्रकीर्तितः ॥ ८६ ॥ कर्णप्राग्ग्रीवकौ द्वौ द्वौ शालाप्राग्ग्रीवकौ यदा । स्यातामस्य तदा कीर्त्तिं⁵पताकः परिकीर्तितः⁴ ॥ ८७ ॥ अस्यैव पीठे निर्मुक्तशां⁶लाभिः परितोऽष्टभिः । अन्योन्यशालांसंबद्धे यदासावेव दीयते⁹ ॥ ८८ ॥ कर्णप्रासादकोपेतः कोणैः शालोज्झितैर्युतः । प्रासादसुन्दरो ज्ञेयस्तदा भुवनमण्डनः ॥ ८९ ॥ एते प्रोक्तास्तलच्छन्दा जङ्घासंवरणादिकम् । भूमिमानादिकं यच्च तत् पृथ्वीजयैवद् भवेत् ॥ ९० ॥

१ द. ख. ॰ष्ठश्च । २ द. ख. यदा॰ । ३ द. ख. ॰ष्के । ४ द. ख. ॰र्तिः । ५ द. ख. ॰तः ॥ कीर्तिपताकः ॥ ६ द. ख. ॰मा॰ । ७ द. ख. ॰तोवृते । ८ द. ख. ॰ल॰ । ९ द. ख. ॰द्धे षटासावेतदीयते । १० द. ख. ॰र्णीः । ११ द. ख. ॰ष्ठि॰ । १२ द. ख. ॰क्तावल॰ । १६ द. ख. ॰नामा॰ । १४ द ख. पुष्टिंजं; क, स्तम्मेजं ।