समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

१८८ समराङ्गणसूत्रधारे सुखेनास्ते पश्यन् विविधजलशिल्पानि स भवे- न्न मर्त्यः किन्त्वेष क्षितिकृतनिवासः सुरपतिः ॥ १४१ ॥ जलदकुलाष्टकयुक्तं पूर्ववदन्यद् गृहं समारचयेत् । वर्षद्वारानिकरैः प्रवर्षणाख्यां तदाप्नोति ॥ १४२ ॥ प्रतिकुलमस्मिन् कार्या दिव्यलङ्कारधारिणः पुरुषाः । विधिना त्रयः सुरूपाश्चत्वारः सप्त वा सुदृढाः ॥ १४३ ॥ यन्त्रेण समोच्छ्रायेण तांश्चतुर्थेन वा ततः पुरुषान् । कृत्वा सवक्रनालानम्भोभिः पूरयेद् विमलैः ॥ १४४ ॥ सलिलप्रवेशरन्ध्राण्यखिलानि विधाय तत्र पुरुषाणाम् । अङ्गानि वारिमोक्षणयखिलान्यथ मोचयेत् तेषाम् ॥ १४५ ॥ सलिलं सवक्रनालं द्वारप्रतिरोधमोचनैः पुरुषाः । मुञ्चन्ति स्वेच्छममी विचित्रपातेन चित्रकरम् ॥ १४६ ॥ इत्थमिमान् वारिधरान् सामस्या(स्त्या)द् द्वयन्तरेण वा सलिलम् । त्र्यन्तरतो वा स्वेच्छं प्रवर्षयेदतिमहच्चित्रम् ॥ १४७ ॥ इदं नानाकारं कुलभवनमाद्यं रतिपते- र्निवासाँश्चित्राणामनुकरणमेकं जलमुचाम् । पयःपातैर्ग्रीष्मे रविकरपरीतापशमनं न केषामत्यर्थं भवति नयनानन्दजननम् ॥ १४८ ॥ एकेनाथ चतुर्भिः स्तम्भैरष्टभिरथार्कसङ्ख्यैर्वा । षोडशभिर्वा कुर्यान्मनोहरं गृहमिह द्वितलम् ॥ १४९ ॥ भद्रैर्युक्तं चतुर्भिश्चतुरश्रं सर्वभित्तिसंयुक्तम् । ईलीतोरणयुक्तं कर्तव्यं पुष्पकाकारम् ॥ १५० ॥ तस्योपरि मध्यगता प्राङ्गणवापी दृढा विधातव्या । शतपत्रविहितभूषा तन्मध्ये कर्णिका कार्या ॥ १५१ ॥

---

१ क. ॰नं॰ । २ द. ख. मत्यर्थः । ३ क. ॰र्षाधा॰ ४ द. ख. स्व॰ । ५ द. ख. मंत्रेण । ६ द. ख. ॰चिरं॰ । ७ द. ख. निर्वांस्य । ८ द. ख. पयः पाते ग्रीष्मं रति॰ । ९ द. ख. ॰त्ति निर्युक्तं ।