समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

चयविधिर्नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः । २३३ एतदेव फलं ब्रूयात् पतिते दलिते तथा॑ । यस्य प्राग्दक्षिणः कर्णः प्रवर्तेत बहिर्मुखः ॥ ९ ॥ स्यात् तत्राग्निभयं घोरं गृहभर्तुश्च संशयः । गच्छेद् बहिर्मुखः कर्णो यदा दक्षिणपश्चिमः ॥ १० ॥ कलहोपद्रवस्तत्र स्याद् भार्यायाश्च संशयः । पश्चिमोत्तरकर्णे तु सम्प्रयाते बहिर्मुखे॑ ॥ ११ ॥ पशुवाहनपुत्राणां संशयस्तत्र जायते । प्रागुत्तरो यदा कर्णः प्रचीयेत बहिर्मुखः ॥ १२ ॥ गुरूणां संशयस्तत्र गोवृषादेश्च जायते । विशालं यदि जायेत सर्वबाहुषु चिन्वतः ॥ १३ ॥ कर्णिकासमसंस्थानं तँद् भवेन्मल्लिकाकृति । ⁿन तादृशो भवेदायस्तत्र यादृग् व्ययो भवेत् ॥ १४ ॥ चयस्य तस्य दोषेण गृह(ही)क्षीर्णः पलायते । चिन्वतो यदि संक्षिप्तमत्यर्थं तत्र जायते ॥ १५ ॥ ब्रह्मसंज्ञं तदुद्दिष्टं तत्र राजभयं भवेत् । विस्तृतं यदि र्बाहेषु संक्षिप्तं चैव मध्यतः ॥ १६ ॥ तनुमध्यं तदुद्दिष्टं तत्र विद्यात् क्षुधो भयम् । उच्छ्रितं यदि कर्णेषु परिहीणं च मध्यतः ॥ १७ ॥ निर्णीतं नाम तद् विद्यात् तत्र चौरभयं भवेत् । कर्णेषु परिहीणं चेदुच्छ्रितं चापि मध्यतः ॥ १८ ॥ कूर्मोन्नतमिति ज्ञेयं सर्वदोषभयावहम् । विषमोन्नतकर्णेषु निर्दिशेद् द्रविणंक्षयम् ॥ १९ ॥ प्राज्यान्नपानं॑ तद् विद्यात् समेषु विहितेषु च । इत्येते चीयमानस्य गुणदोषाः प्रकीर्तिताः ॥ २० ॥ १ द. पत्ये तदखिले तथा । २ क. दा । ३ द. कर्ना । ४ द. खः । ५ क. य । ६ द. सतो- र्दाद्विभ्रं । ७ द. गृहक्षीणे; ख. ग. णे । ८ क. ख. ग. द. वा तेषु । ९ क. ख. ग. र्न । १० द. णं । ११ द. ंतं । वा. ३०