समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

गृहदोषनिरूपणं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । २५७ चतुर्मुखा तु कर्तव्या सोपानैश्च चतुर्दिशम् । प्रतीहारसमायुक्ता चार्थचन्द्रोपशोभिता¹ ॥ १२ ॥ चतुःस्तम्भसमायुक्ता चतुष्कुम्भविराजिता । काञ्चनै राजनैस्ताम्रैर्मृन्मयैः कलशैस्तथा ॥ १३ ॥ कोणे कोणे तु विन्यस्तैर्बल्गुवानरभूषितैः । स्तम्भप्रमाणं वेदीनां कार्यं छायवशेन चै² ॥ १४ ॥ एकेन द्वित्रिभिर्वापि च्छायैः सामलसॉरकैः । स्तम्भमूलानि चाभ्यज्य गुडेन मधुसर्पिषा ॥ १५ ॥ परमान्नेन वाभ्यज्य तान्³ विन्यस्येद् यथातथम् । देवै⁴ताः⁵ पूजयित्वा तु ब्राह्मणान् स्वस्ति वाचयेत् ॥ १६ ॥ चतुर्विधमितीरितं यदिह वेदिकलक्षणं समग्रमपि वर्तते मनसि यस्य तच्छिल्पिनः । स याति भुवि पूज्यतामवनिभोक्तुराप्नोति च श्रियं स्थपतिसंसदि स्फुरति चास्य शुभ्रं यशः ॥ १७ ॥ इति महाराजाधिराजश्रीभोजदेवविरचिते समराङ्गणसूत्रधारापरनाम्नि वास्तुशास्त्रे वेदीलक्षणं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । अथ गृहदोषनिरूपणं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । अतः परं गृहादीनामप्रशस्तसमुच्छ्रितम् । क्रियते कथितं यस्मादेकत्र सुसमं भवेत् ॥ १ ॥ रक्षोम्बुनाथकीनाशमरुद्दहनदिक्प्लवां⁶ । मध्यप्लवा च भूर्व्याधिदारिद्र्यमरकावहा ॥ २ ॥ वह्निप्लवा वह्निभये मृतये दक्षिणँ⁷प्लवा । रुजे रक्षःप्लवा प्रत्यक्प्लवा धान्यधनच्छिदे ॥ ३ ॥ १ द. ताः । २ द. ण । ३ द. न् । ४ ख. ग. ड. र । ५ द. देवतानु (न् ) पूजयित्वात् (च ) ब्राह्मणा स्वस्ति वाचयेत् । ६ द. निप्लवा । ७ द. णं । वा. ३३