भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 430, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 430

मेर्वादिप्रिंशिका नाम सप्तपञ्चाशोऽध्यायः ३६७ ( द्व्यंशास्यालम्बनोध्वें तु रूपकं चक पट्टिकाः ? ) । सा² च भागत्रयेण स्यात् सुश्लिष्टा साधुचित्रिता ॥ १८९ ॥ कर्णकर्णेषु शृङ्गाणां विस्तृतिर्द्विपदा भवेत् । ऊर्ध्वमानं त्रिभागं स्याद् ग्रीवाण्डकलशैः सह ॥ १९० ॥ मध्ये चतुष्पदा कर्मा(र्णा)दुरोमञ्जरिका भवेत् । उच्छ्रायः षट्पदस्तस्या⁵ ग्रीवाण्डं द्विपदोच्छ्रितम् ॥ १९१ ॥ भागेन कलशोत्सेधः स्यादेवं कर्णनिर्मित(र्ति⁶)ः । कर्णा⁷ पिण्डिका कार्या भद्रदेशे तथोच्छ्रितः ॥ १९२ ॥ कर्तव्यः सप्तभिर्भागैः सिंहकर्णः⁸ सुचर्चितः । कर्णद्वये तथा शृङ्गे तयोरूर्ध्वं चतुर्दिशैम्⁹ ॥ १९३ ॥ उरोमञ्जरिकायामादुदया(?)दश पञ्च च । तस्याश्चाष्टपदः१० कन्दो ग्रीवा भागसमुन्नतौ११ ॥ १९४ ॥ द्विभागमण्डकं कार्यं चन्द्रिका पदमुच्छ्रिता । त्रिपदौः१२ कलशास्तेषां मध्यगान्तरमञ्जरी ॥ १९५ ॥ तला(लता)पञ्चकसंयुक्ता चरटक्रियान्वितां१३ । भागविंशतिविस्तीर्णा कर्तव्या मूलमञ्जरी ॥ १९६ ॥ द्वाविंशतिसमुत्सेधा१४ स्कन्धो द्वादशभागिकः । मध्या लता सू(शू)रसेनकर्मरूपसमाकुलो१५ ॥ १९७ ॥ ग्रीवा सार्धपदोत्सेधौ१६ कार्या द्विपदमण्डकम् । भागेन चैं(म)पिण्डिकां कुर्यात् कलशं तु चतुष्पदम् ॥ १९८ ॥ एकोनत्रिंशदण्डोऽयं प्रासादः शुभलक्षणः । षट्पदं पीठमाख्यातं चरितं१८ पूर्वकमेवत् ॥ १९९ ॥ १ द. द्यंशाशालंबनोदूर्ध्वे तु रूपकं बकपट्टिका । २ द. र्द्धा । ३ द. ॰त्रि । ४ द. ॰र्ध्वं । ५ द. इतः परं-कलशं यावदिष्यताम् ॥ ऊर्ध्वताः कर्णे शृंगस्य षट्पदाकर्णमंजरी । उच्छ्रायः षट्पदस्तस्या । ६ द. ताः ७ द. श्रपंडकाः । ८ द. ॰स्तु चर्चितः । ९ द. र्देशा । १० द. दृ । ११ द. ताः । १२ द. दः । १३ द. ताः । १४ द. ॰त्रिं । १५ द. लाः । १६ द. ॰धः । १७ द. चंद्रिका कार्या कलशं° । १८ द. चर्चितं पू° ।